قوستاناي وبلىسى

قوستاناي وبلىسى

قوستاناي وبلىسى — قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سولتۇستىگىندەگى اكىمشىلىك - اۋماقتىق بىرلىگى بولىپ تابىلادى. 1936 جىلى29 شىلدەدە بۇرىنعى قوستاناي مەن تورعاي گۋبەرنيالارىنىڭ نەگىزىندە قۇرىلعان. 1936 جىلى اقتوبە جانە قاراعاندى وبلىستارىنىڭ قۇرامىنان ءبولۋ ارقىلى جاڭا وبلىس پايدا بولعاننان باستالدى. سول ساتتەن بەرى وبلىس ورتالىعى قوستاناي قالاسى بولىپ كەلەدى. وبلىس قۇرىلعان ساتتەن باستاپ قازاقستاننىڭ جەتەكشى اگرارلىق وڭىرلەرىنىڭ بىرىنە اينالدى. 1950-1960 جىلدارى «تىڭ يگەرۋ» كەزەڭىندە ءوڭىردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى قارقىندى دامىدى. بۇل كەزەڭدە تەمىر كەن ورىندارى دا بەلسەندى تۇردە يگەرىلە باستادى. ناتيجەسىندە وبلىستىڭ يندۋسترياسىن قالىپتاستىرۋدا شەشۋشى ءرول اتقاردى. ءدال سول كەزدە 1957 جىلى وبلىس كارتاسىندا رۋدنىي قالاسى پايدا بولدى، بۇگىندە ول وبلىستاعى  قالالاردىڭ ىشىندە حالىق سانى بويىنشا ەكىنشى ورىندى يەلەنىپ وتىر.

جەر كولەمى: 196 مىڭ. كم2.

اكىمشىلىك ءبولىنىس: وبلىس ورتالىعى – قوستاناي قالاسى. قوستاناي وبلىسىنا 6 قالا (1 وبلىس ورتالىعى – قوستاناي ق.، 4 مونوقالا – ارقالىق، ءجىتىقارا، ليساكوۆسك جانە رۋدنىي قالالارى، 1 شاعىن قالا – توبىل ق.)، 16 اۋدان، 517 اۋىل جانە 7 كەنت كىرەدى.

قوستاناي وبلىسىنا جاتاتىن اۋداندار مەن قالالار:

  1. قوستاناي قالاسى 
  2. ليساكوۆ قالاسى 
  3. رۋدنىي قالاسى 
  4. ارقالىق قالاسى 
  5. التىنسارين اۋدانى 
  6. امانگەلدى اۋدانى 
  7. اۋليەكول اۋدانى
  8. دەنيسوۆ اۋدانى
  9. جانگەلدين ءاۋدانى
  10. جىتىقارا اۋدانى
  11. قامىستى اۋدانى
  12. قارابالىق اۋدانى
  13. قاراسۋ اۋدانى
  14. قوستاناي اۋدانى
  15. مەڭدىقارا اۋدانى
  16. ناۋىرزىم اۋدانى
  17. سارىكول اۋدانى
  18. بەيىمبەت مايلين اۋدانى
  19. ۇزىنكول اۋدانى
  20. فەدوروۆ اۋدانى
    حالىق سانى: 2026 جىلعى 1 قاŋتارعا قوستاناى وبلىسى حالىق سانى 821،5 مىŋ ادامدى قūرادى، ونىŋ يşيندە قالالىقتار – 524،3 مىŋ ادام، اۇىل تūرعىندارى – 297 مىŋ ادام.

سالالىق ستاتيستيكا: 2024 جىلعى قاڭتار-ساۋىردە ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى قولدانىستاعى باعامەن 910620،6 ملن. تەڭگەنى قۇرادى، بۇل 2023 جىلعى قاڭتار-ساۋىرمەن سالىستىرعاندا 3،8% ارتىق.

تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىندە جانە كارەرلەردى قازۋ ءوڭدىرىستىڭ ءوسىمى 7،8%، وڭدەۋ ونەركاسىبىندە – 1،9%، ەلەكتر ەنەرگياسىمەن، گازبەن، بۋمەن، ىستىق سۋمەن جانە اۋامەن كونديسيونەرلەنگەن جابدىقتاۋدا – 16،6%. سۋمەن جابدىقتاۋدا؛ سۋ بۇرۋ؛ قالدىقتاردى جيناۋ، وڭدەۋ جانە جويۋ، لاستانۋدى جويۋ بويىنشا قىزمەتتە ونەركاسىپتىك ءوندىرىس يندەكسىنىڭ 0،6% ازايدى.

2024 جىلعى قاڭتار-ساۋىردە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ (قىزمەتتەرىنىڭ) جالپى شىعارىلىمىن 52511،4 ملن. تەڭگەنى نەمەسە 2023 جىلعى قاڭتار-ساۋىرگە سالىستىرعاندا 100،5% قۇرادى.

2024 جىلعى قاڭتار-ساۋىردە كولىكتىڭ بارلىق تۇرلەرىنىڭ جۇك اينالىمى 8375 ملن. تكم-دى قۇرادى، (كومەرسيالىق تاسىمالداۋمەن اينالىساتىن جەكە كاسىپكەرلەردىڭ ورىنداعان جۇك اينالىمىن باعالاۋ ەسەبىمەن)، نەمەسە 2023 جىلدىڭ قاڭتار-ساۋىرگە سالىستىرعاندا 90،8% قۇرادى.

كاسىپورىن ستاتيستيكاسى: تىركەلگەن زاڭدى تۇلعالار سانى 2024 جىلعى 1 قاڭتارعا 14830 بىرلىكتى قۇراپ، ونىڭ ىشىندە 100 ادامنان كەم قىزمەتكەرلەرى بارلار 14436 بىرلىك. جۇمىس ىستەپ تۇرعان زاڭدى تۇلعالار سانى 12997 بىرلىكتى قۇرادى، ونىڭ ىشىندە شاعىن كاسىپورىندار 12605 بىرلىكتى قۇرادى. وبلىستا تىركەلگەن شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك كاسىپورىندار (زاڭدى تۇلعالار) سانى 11519 بىرلىكتى قۇراپ، وتكەن جىلعى سايكەس كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 1،1% ارتتى.

ءبىلىم: 2024 جىلعى اقپان ايىنا ءبىلىم سالاسىن ءبىلىم بەرۋ جەلىسى 763 ۇيىمنان (674-مەملەكەتتىك، 89-جەكەمەنشىك) قۇرالعان: 183 بالاباقشا (115-مەملەكەتتىك، 68-جەكەمەنشىك)، 5 جەكەمەنشىك شاعىن ورتالىق (مەملەكەتتىك ەمەس)، 445 مەملەكەتتىك كۇندىزگى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ، 5 كەشكى مەكتەپ؛ 9 جەكەمەنشىك مەكتەپ (مەملەكەتتىك ەمەس)، 33 تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك، ورتا بىلىمنەن كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى (24 مەملەكەتتىك ءبىلىم باسقارماسى، دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنا قاراستى 2 جانە 7 جەكەمەنشىك)، 26 ارنايى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى، 8 جەتىم بالالار مەن اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالارعا ارنالعان ۇيىم، 48 قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى (ونىڭ ىشىندە 1 جەكەشە – بالالار ينكلۇزيۆتى اكادەمياسى)، 1 اقپاراتتاندىرۋ جانە ءبىلىم ساپاسىن باعالاۋ ورتالىعى.

مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەلەۋ: وبلىستا 183 بالاباقشا، ونىڭ ىشىندە 68 جەكەمەنشىك بالاباقشا (2022 جىلعى 4 توقساندا – 186، ونىڭ ىشىندە 68 جەكەمەنشىك) جانە 335 شاعىن ورتالىق، ونىڭ ىشىندە 5 جەكەمەنشىك (2022 جىلعى 4 توقسان-350، ونىڭ ىشىندە 6 جەكەمەنشىك) جۇمىس ىستەيدى. 2 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى بىلىممەن قامتۋ - 90،5%، 3 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالاردى قامتۋ – 99،9% قۇرادى (2022 جىلعى 4 توقسان-99،9%). مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارعا – 8 341 بالا، ونىڭ ىشىندە 2 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى – 2 892 بالا كەزەگى ساقتالادى.

جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ: جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ جەلىسى 465 مەكتەپتەن تۇرادى، ونىڭ ىشىندە 445 كۇندىزگى مەملەكەتتىك جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر، 6 مەملەكەتتىك ارنايى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى، 5 كەشكى، 9 جەكەمەنشىك مەكتەپتەر (2022-2023 وقۋ جىلى – 476 كۇندىزگى مەملەكەتتىك جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر، 5 كەشكى، 7 جەكەمەنشىك مەكتەپتەر). كۇندىزگى مەملەكەتتىك جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ جالپى سانىنىڭ ء108-ى مەملەكەتتىك تىلدە وقىتاتىن، ء115-ى ارالاس مەكتەپتەر. وڭىردە شاعىن جيناقتى مەكتەپتەر باسىم ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ – 288 نەمەسە 65% (2022-2023 وقۋ جىلىندا – 66،5%)، وقۋ باعدارلامالارىن تابىستى يگەرۋ ءۇشىن بۇگىنگى تاڭدا 20 رەسۋرستىق ورتالىق جۇمىس ىستەيدى، 63 اۋىلدىق مەكتەپكە 41 قالالىق مەكتەپتىڭ قامقورلىعى ۇيىمداستىرىلدى. ەلدى مەكەندەردە تۇراتىن، ءتيىستى ۇلگىدەگى مەكتەپتەرى نەمەسە مەكتەپتەرى جوق بالالاردىڭ جالپى ورتا ءبىلىم الۋى ماقساتىندا 2023-2024 وقۋ جىلىندا 2 999 وقۋشىعا (2 656 – كۇندەلىكتى، 343 – اپتا سايىن) تاسىمالداۋ ۇيىمداستىرىلدى جانە 19 مەكتەپ جانىنداعى ينتەرنات جۇمىس ىستەيدى.

قورعانشىلىق جانە قامقورشىلىق جانە ارنايى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى: وبلىستا 1500-دەن استام بالانى قامتيتىن 24 ارناۋلى ۇيىم (6 ارناۋلى مەكتەپ جانە مەكتەپ-ينتەرنات، 14 پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق تۇزەتۋ كابينەتى، 4 پسيحولوگيالىق-مەديسينالىق-پەداگوگيكالى كونسۋلتاسيا) جۇمىس ىستەيدى. 2023 جىلى قادامدىق قولجەتىمدىلىكتە جاعداي جاساۋ ماقساتىندا وبلىستىڭ 5 اۋدانىندا ينكلۇزيانى قولداۋدىڭ 5 كابينەتى اشىلدى.

تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ: قوستاناي وبلىسىنىڭ تجكب ۇيىمدارىنىڭ جەلىسى 33 وقۋ ورنىنان تۇرادى، ونىڭ ىشىندە 26 مەملەكەتتىك مەكەمە، ونىڭ ىشىندە 2 دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ ۆەدومستۆوسىندا جانە 7 جەكەمەنشىك مەكەمە. ءبىلىم الۋشىلار كونتينگەنتى 22 مىڭنان استام ادامدى قۇرايدى (22 208)، ونىڭ ىشىندە 18 271 ادام مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى بويىنشا وقيدى نەمەسە 82،2% (2022-2023 وقۋ جىلى – 17 128 نەمەسە 76%).

جاستاردى كولەجدەردە سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بويىنشا تەگىن وقىتۋمەن قامتۋ ماقساتىندا (9 سىنىپ تۇلەكتەرى) جىل سايىن مەملەكەتتىك تاپسىرىس كولەمى ورتا ەسەپپەن 300-500 ورىنعا ۇلعايادى.

مادەنيەت: قوستاناي وبلىسى تابيعي جانە مادەني مۇراعا باي. وڭىردە 1140 تاريح جانە مادەني ەسكەرتكىشتەرى ورنالاسقان، ونىڭ ىشىندە 5 رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار   (ەكى مارتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ل.ي.بەدانىڭ ءمۇسىنى، ەكى مارتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ي.ف.پاۆلوۆتىڭ ءمۇسىنى، ءى.التىنساريننىڭ ەسكەرتكىشى، ەكىدىڭ  ي جانە  يي عۇرىپتىق  ەسكەرتكىشتەرى) جانە جەرگىلىكتى ماڭىزى بار 1135 تاريح جانە مادەنيەت ەسكەرتكىشى، ونىڭ ىشىندە 1051 ارحەولوگيا، 39 قالا قۇرىلىسى جانە ساۋلەت ەسكەرتكىشى، 4 كيەلى وبەكت جانە 41 مونۋمەنتتىك  ونەر قۇرىلىسى.

قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ  كارتاسىنا وبلىستىڭ 39 نىسانى (جالپىۇلتتىق ماڭىزى بار - 10، وڭىرلىك  ماڭىزى بار - 29) ەنگىزىلگەن.

وبلىستىڭ جالپىۇلتتىق ماڭىزى بار تاريحي ەسكەرتكىشتەرىنىڭ  ىشىندەگى  ەڭ تانىمالى ۆييي – يx ءداۋىردىڭ ەكىدىڭ ي جانە يي عۇرىپتىق ەسكەرتكىشتەرى، بەستاماق قورىمى، ليساكوۆسك ارحەولوگيالىق كەشەنى.

قوستاناي وبلىسىندا ورنالاسقان تورعاي القابى قولا ءداۋىرىنىڭ  بىرەگەي ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەرى - تورعاي گەوگليفتەرى ء(ۇشتوعاي ء تورتتاعانى، تورعاي تريكۆەترى) تابىلعاننان كەيىن عانا الەمگە ايگىلى بولدى.

ال قوستاناي قالاسىنان 7 شاقىرىم جەردە توبىل وزەنىنىڭ جاعالاۋىندا ورنالاسقان  قازاقتىڭ كورنەكتى اعارتۋشى-پەداگوگى، قوعام قايراتكەرى  ىبىراي ءالتىنساريننىڭ كەسەنەسى ءبىزدىڭ ءوڭىردىڭ عانا ەمەس، بۇكىل ەلىمىزدىڭ ماقتانىشىنا اينالدى.

xيx عاسىردىڭ اياعىنداعى قوستاناي قالاسىنىڭ كورنەكتى ساۋلەت ەسكەرتكىشىنىڭ ءبىرى «اقمەشىت» مۇسىلماندار مەشىتىنىڭ عيماراتى بولىپ تابىلادى. 2019 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنان 2020 جىلدىڭ مامىر ايىنا دەيىن مەشىت عيماراتىندا عىلىمي-رەستاۆراسيالىق جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بۇگىنگى تاڭدا اقمەشىتتىڭ اسەم دە ءزاۋلىم عيماراتى قالا تۇرعىندارىنىڭ كوز جاۋىن الىپ، قوستانايدىڭ باستى كورىكتى جەرلەرىنىڭ قاتارىنان ورىن الدى. قوستاناي وبلىسى جانگەلدين اۋدانى اقكول اۋىلىنا جاقىن جەردە احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ ومىرگە كەلگەن ءۇيى بار. سونىمەن بىرگە اۋلەتتىڭ ۇلكەن قورىمىندا احمەتتىڭ اكەسى بايتۇرسىن، اعالارى قالي جانە ماشەن جەرلەنگەن. 2022 جىلى احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولۋىن مەرەكەلەۋ اياسىندا ا.بايتۇرسىنۇلىنىڭ جاڭا مۋزەي-ۇيى سالىندى.

قوستاناي وبلىسىندا 9 مەملەكەتتىك مۋزەيلەر بار. ولاردىڭ ءارقايسىسى تاريحي-مادەني مۇرانى ساقتاۋعا جانە ناسيحاتتاۋعا، ءوڭىردىڭ مادەني ورتاسىن قالىپتاستىرۋعا، جاس ۇرپاقتىڭ جاسامپاز ومىرلىك ۇستانىمىن جانە ەتنيكالىق سانا-سەزىمىن دامىتۋعا زور ۇلەس قوسىپ كەلەدى.

بۇگىنگى كۇنى وبلىس مۋزەيلەرىنىڭ قورى - 318492 جادىگەردەن، نەگىزگى قورى - 206831 جادىگەردەن تۇرادى.

مۋزەيلەردىڭ ارحەولوگيالىق جيىنتىعىندا، الەمگە تانىمال العاشقى قاۋىمدىق ونەردىڭ عاجايىپ تۋىندىسى «توبىل ويشىلى»، نايزا ۇشتارى، بالىق بەينەلەنگەن كۇمىستەن قۇيىلعان اينا جانە ت.ب. بار.

دەنساۋلىق ساقتاۋ: قوستاناي وبلىسىنىڭ مەملەكەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ سەكتورىنا 489 مەديسينالىق نىسان كىرەدى. وبلىس تۇرعىندارىنا ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق كومەك كورسەتەدى: 29 ستاسيونارلىق ۇيىم (1 وبلىستىق بالالار جانە 1 وبلىستىق اۋرۋحانا، 7 قالالىق اۋرۋحانا، 1 فتيزيوپۋلمونولوگيا ورتالىعى، 1 وبلىستىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعى، 16 اۋداندىق اۋرۋحانا، 2 اۋىلدىق اۋرۋحانا)؛ 451 امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق ۇيىم جانە مساك وبەكتىلەرى (1 جەدەل مەديسينالىق جاردەم ستانسياسى، 1 جيتس ورتالىعى، 7 ەمحانا، 40 دارىگەرلىك امبۋلاتوريا، 73 فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكت، 329 مەديسينالىق پۋنكت). وبلىستىڭ مەديسينالىق ۇيىمدارىنىڭ توسەك قورى 4 361 ورىندى قۇرايدى. وبلىستا 1 892 دارىگەر جانە 5 964 ورتا مەديسينا قىزمەتكەرى جۇمىس ىستەيدى.

تۋريزم: وبلىستىڭ كەڭ اۋماعى مەن تابيعي لاندشافتتارىنىڭ الۋان ءتۇرلى بولۋى، سۋ قويمالارىنىڭ جاعالاۋىندا دەمالىس بازالارى مەن قوناق ۇيلەردىڭ بولۋى ساۋىقتىرۋ، ەكولوگيالىق، مادەني-تانىمدىق تۋرلاردى، سونداي-اق دەمالىس كۇنگى تۋرلاردى ۇيىمداستىرۋعا جاعداي جاسايدى.

وسىلايشا، قوستاناي وبلىسىنىڭ اۋماعىندا 6 شيپاجاي-كۋرورتتىق باعىتتاعى وبەكتىلەر جۇمىس ىستەيدى: 2 ساناتوري («سوسنوۆىي بور»، «جايلاۋ»، التىنسارين اۋدانى)، 1 پروفيلاكتوري («دەنساۋلىق»، ءجىتىقارا اۋدانى)، 3 وڭالتۋ ورتالىعى (مۇگەدەكتەرگە ارنالعان وبلىستىق وڭالتۋ ورتالىعى، قوستاناي ق.؛ بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعى، رۋدنىي ق.، م. قارابايەۆ اتىنداعى وبلىستىق وڭالتۋ ورتالىعى، مەڭدىقارا اۋدانى).

شيپاجايلار التىنسارين اۋدانىنىڭ اۋماعىندا مينەرالدى سۋ جانە ءسۇلفاتتى-بالشىق، قاراعايلى ورماندى كولدەر ماڭىندا ورنالاسقان جانە ەمدىك، دياگنوستيكالىق جانە پروفيلاكتيكالىق قىزمەتتەردىڭ، سۋ جانە بالشىقپەن ەمدەۋدىڭ، كليماتتىق تەراپيانىڭ، سونداي - اق ءتۇرلى ويىن-ساۋىق جانە سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ قىزمەتتەرىنىڭ تىزبەسىن جۇزەگە اسىرادى.

سونداي-اق، قوستاناي قالاسىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان «تحەرما پارك» سپا-كەشەنى تۋريستەردىڭ ۇلكەن قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرادى. بۇل كولەمى 18 000 شارشى مەتردەن اساتىن بىرەگەي ساۋىقتىرۋ كەشەنى بولىپ تابىلادى، قازاقستاننىڭ سولتۇستىك وڭىرلەرى اراسىندا ونىڭ بالاماسى جوق. تەرموپارك «كوستاناى پلازا» ساۋدا-ويىن-ساۋىق ورتالىعىنىڭ ءتورت دەڭگەيىندە (ونىڭ ىشىندە توبەسىندە) ورنالاسقان جانە وعان 24 سۋ-مونشا كەشەنى (ورىس، فين، تۇز، تاس جانە باسقا دا مونشا تۇرلەرى)، سۋ اتراكسيوندارى، 5 باسەين، ونىڭ ىشىندە تەرمالدى، ونىڭ ەكەۋى اشىق اسپان استىندا، 2 دجاكۋزي، 4 وفۋرو ء(داستۇرلى جاپون ۆاناسى) بار. تەرماپاركتىڭ جالپى سىيىمدىلىعى – 1600 ادامدى قۇرايدى.

ناۋىرزىم مەملەكەتتىك تابيعي قورىعىنىڭ الۋان تۇرلىلىگى مەن بىرەگەي تابيعاتىنىڭ بايلىعى ەكولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل قورىق يۋنەسكو-نىڭ مادەني مۇرا نىساندارىنىڭ تىزىمىنە ەنگىزىلگەن. قورىق اۋماعىندا 6 ەكسكۋرسيالىق مارشرۋت ازىرلەنگەن. بارلىق مارشرۋتتار تۋريستەرگە ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن بەسەدكالار، 3 تىلدەگى اقپاراتتىق ستەندتەر، قوقىق جاشىكتەرى، دارەتحانالار جانە ورىندىقتارمەن جابدىقتالعان.

2022 جىلى ناۋىرزىم قورىعى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى وتكىزەتىن «نەو نوماد 2022» اكسياسىنىڭ شەڭبەرىندە ەلدىڭ تۋريستەر ءۇشىن بەلگىلەنگەن 20 تۋريستىك ورىندارىنىڭ تىزىمىنە ەنگىزىلگەن.

ودان باسقا، وڭىردە 300 جۋىق ۇساق وزەندەر مەن 5 مىڭنان استام كول، 99 اڭشىلىق شارۋاشىلىعى جانە 240 بالىق شارۋاشىلىعى سۋ قويمالارى بار، ولار وقيعالى تۋريزمگە جاتاتىن اڭ جانە بالىق اۋلاۋدى دامىتۋعا ىقپال ەتەدى. وبلىستىڭ اڭشىلىق شارۋاشىلىقتارىنىڭ اۋدانى 16 ملن. 648 مىڭ گا قۇرايدى. 

سونىمەن قاتار، جالپى وڭىردە 28 تۋريستىك مارشرۋت ازىرلەنگەن، ولار وقيعالى، ەكولوگيالىق، مادەني-تانىمدىق ەكسكۋرسيالارمەن، سونداي-اق دەمالىس كۇندەرىنىڭ مارشرۋتتارىمەن ۇسىنىلعان.

تۋريستەرگە ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن وبلىس اۋماعىندا 108 قوناق ءۇي جۇمىس ىستەيدى، نومىرلىك قورى 2183 بىرلىك، ونىڭ ىشىندە وبلىس ورتالىعىندا 46 قوناق ءۇي ورنالاسقان، نومىرلىك قورى 775 بىرلىكتى قۇرايدى.

جالپى وبلىس بويىنشا 3 قوناق ءۇيدىڭ «4 جۇلدىز» ساناتى بار، ولار «مەدەۋ»، «توبىل»، «گورناك» جانە «3 جۇلدىز» ساناتىنداعى 2 قوناق ۇيلەر «پالاززو» جانە «سەليننايا».