Қазақша
Русский
English
قازاقستان رەسپۋبليكاسى – پرەزيدەنتتىك باسقارۋ نىسانىنداعى ءبىرتۇتاس مەملەكەت. كونستيتۋتسياعا سايكەس، ءبىزدىڭ ەل ءوزىن ادام جانە ونىڭ ءومىرى، قۇقىقتارى مەن بوستاندىعى ەڭ قىمبات قازىناسى سانالاتىن دەموكراتيالىق، زايىرلى، قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت رەتىندە ورنىقتىرادى.
قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن 1991 جىلى 16 جەلتوقساندا الدى. ەل استاناسى – استانا قالاسى. مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. ورىس ءتىلى ۇلتارالىق قارىم-قاتىناس ءتىلى مارتەبەسىنە يە. اقشا بىرلىگى – تەڭگە.
اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىمى بويىنشا ەل 17 وبلىستان جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 3 قالادان تۇرادى.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس، 2026 جىلدىڭ 1 قاڭتارعا قازاقستان حالقىنىڭ سانى 20 495 975 ادام.
2 ملن. 724،9 مىڭ شارشى شاقىرىم اۋماقتى الىپ جاتقان ەلىمىز الەم ەلدەرى اراسىندا جەرىنىڭ كولەمى بويىنشا توعىزىنشى ورىندا. سولتۇستىگى مەن باتىسىندا ەلىمىز رەسەيمەن – 7 591 شاقىرىم (الەمدە قۇرعاقتاعى ەڭ ۇزىن ءۇزىلىسسىز شەكارا)، شىعىسىندا قىتايمەن – 1 783 شاقىرىم، وڭتۇستىگىندە قىرعىزستانمەن – 1 242 شاقىرىم، وزبەكستانمەن – 2 351 شاقىرىم جانە تۇرىكمەنستانمەن – 426 شاقىرىم شەكارا ارقىلى شەكتەسەدى. قۇرعاقتاعى شەكاراسىنىڭ جالپى ۇزىندىعى – 13 200 شاقىرىم.
قازاقستان – الەمدىك مۇحيتپەن تىكەلەي جالعاسپايتىن الەمدەگى ەڭ ءىرى ەل. ەل اۋماعىنىڭ اۋقىمدى بولىگىن – 44%-ىن شولدەر جانە 14%-ىن شولەيتتى جەرلەر الىپ جاتىر.دالالىق جەرلەر قازاقستان اۋماعىنىڭ 26%-ىن، ورمان-توعايلار 5،5%-ىن قۇرايدى. قازاقستاندا 8،5 مىڭ وزەن بار. كاسپيي اكۆاتورياسىنىڭ سولتۇستىك-شىعىس بولىگى رەسپۋبليكا شەگىنە كىرەدى. ارال تەڭىزى قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىندا بولىنگەن. قازاقستانداۇلكەن جانە شاعىن 48 مىڭ كول بار. ونىڭ ەڭ ىرىلەرى – ارال تەڭىزى، بالقاش، زايسان جانە الاكول. مۇحيتتاردان الىستىعىنا بايلانىستى ەلدىڭ اۋا رايى كۇرت كونتينەنتالدى بولىپ كەلەدى.
قازاقستان الەمدەگى ەڭ جەتەكشى استىق ەكسپورتتاۋشىلار وندىعىنا كىرەدى جانە ۇن ەكسپورتتاۋدان دا كوش باستاۋشىلاردىڭ ءبىرى سانالادى. ەگىن شارۋاشىلىعى سولتۇستىكتە دامىعان – ەگىستىكتىڭ 70 %-ى بيداي، ارپا، تارى سياقتى ءداندى جانە تەحنيكالىق داقىلدارعا تيەسىلى. ەلدىڭ وڭتۇستىگىندە كۇرىش، ماقتا، تەمەكى وسىرىلەدى. سونىمەن قاتار، قازاقستان ءوزىنىڭ باۋلارىمەن، جۇزىمدىكتەرىمەن جانە باقشا ونىمدەرىمەن دە ءمالىم. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جەتەكشى سالاسى مال شارۋاشىلىعى بولىپ سانالادى.
بۇگىنگى تاڭدا رەسپۋبليكادا 130 ەتنوس وكىلى ءومىر سۇرەدى، ۇلتارالىق قارىم-قاتىناستاردىڭ ۇيلەسىمدىلىگى جونىندەگى كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشىلىك ورگان – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تابىستى جۇمىس جاساۋدا. استانادا تۇراقتى نەگىزدە الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزدەرى وتەدى.