Halyqaralyq köşı qon ūiymynyñ zertteulerı



1. Halyqaralyq köşı-qon ūiymynyñ zertteulerı

Sandyq (respondentter saualnamasy) jäne sapalyq (sarapşylarmen sūhbat) ädıster negızınde 2021 jyldyñ jeltoqsany men 2022 jyldyñ tamyzy aralyğynda jinalğan aqparattardy qamtidy. Zertteudıñ maqsaty – ärtürlı statistikalyq derekter, saualnama men sūhbat nätijelerı arqyly Qazaqstanmen şekaralas aimaqtarda (RF) ornalasqan qazaq diasporasynyñ ornyğu erekşelıkterın anyqtau.

Saualnamağa qatysqan Resei Federasiisynyñ şekaralas aimaqtarynda tūratyn qazaqtardyñ köpşılıgınıñ Qazaqstanda (şekara mañy aumağynda) tuystary men dostary bar ekenı anyqtaldy. Ekı el qazaqtary arasyndağy bailanys öte tyğyz. 51 şekaralyq ötkızu punktınıñ boluy ekı el arasyndağy qatynasty jeñıldetetın negızgı faktorlardyñ bırı retınde belgılendı.

© 2022 International Organisation for Migration (IOM)

* Baindamada bıldırılgen pıkırler avtorlardyñ jeke közqarasy retınde qarastyrylady. Zertteu jūmysynda körsetılgen aqparattar men tūjyrymdar Halyqaralyq köşı-qon ūiymynyñ jäne QR SIM «Otandastar qory» KeAQ ūstanymyn bıldırmeidı. Atalğan eñbekte baindalğan materialdar men qoldanylğan belgıler qandai da bır eldıñ, aumaqtyñ, qalanyñ nemese onyñ äkımşılıgınıñ, şekarasynyñ nemese mejelerınıñ qūqyqtyq märtebesıne qatysty Halyqaralyq köşı-qon ūiymynyñ, QR SIM «Otandastar qory» KeAQ ūstanymyn meñzemeidı.
Qazaq diasporasyn kartalau üşın onomastikalyq taldau jürgızu


2. Diasporamen özara ıs-qimyl jasau üşın Qazaqstandağy tiıstı saisat pen instituttarğa qatysty taldau jäne ūsynymdar (genderlık aspektını qosa alğanda)

Atalğan taqyryptağy taldamalyq zertteu Halyqaralyq köşı-qon ūiymynyñ Damu qorynyñ (IOM IDF) qarjylyq qoldauymen jüzege asyryldy.

Būl zertteudıñ maqsaty – şeteldegı diasporanyñ eldı damytuğa qatysu äleuetın arttyruğa äser etetın saisattar men instituttardy zerdeleu, sondai-aq diasporanyñ äleumettık-ekonomikalyq damuğa köbırek üles qosuyna mümkındık jasau maqsatynda qazaqstandyq memlekettık jäne memlekettık emes subektılerge ūsynymdar äzırleu. Kabinettık zertteu ädısı negızınde ğylymi ädebietterge, strategiilyq jäne normativtık qūjattarğa, osy salada jūmys ısteitın uäkılettı memlekettık organdar men qoğamdyq ūiymdardyñ veb-saittaryna şolu jasaldy. Zertteude diasporamen özara ärekettesu modelınıñ strategiilyq tūjyrymdamasyn qalyptastyratyn naqty qorytyndylar men ūsynymdar jinaqtalğan.

© 2022 International Organisation for Migration (IOM)

* Baindamada bıldırılgen pıkırler avtorlardyñ jeke közqarasy retınde qarastyrylady. Zertteu jūmysynda körsetılgen aqparattar men tūjyrymdar Halyqaralyq köşı-qon ūiymynyñ jäne QR SIM «Otandastar qory» KeAQ ūstanymyn bıldırmeidı. Atalğan eñbekte baindalğan materialdar men qoldanylğan belgıler qandai da bır eldıñ, aumaqtyñ, qalanyñ nemese onyñ äkımşılıgınıñ, şekarasynyñ nemese mejelerınıñ qūqyqtyq märtebesıne qatysty Halyqaralyq köşı-qon ūiymynyñ, QR SIM «Otandastar qory» KeAQ ūstanymyn meñzemeidı.

Qazaq diasporasyn kartalau üşın onomastikalyq taldau jürgızu


3. «Resei Federasiisynda diasporamen jūmys jasauda Qazaqstan Respublikasy Ükımetınıñ qoldauy»

Taqyryptağy taldamalyq zertteu Halyqaralyq köşı-qon ūiymynyñ Damu qorynyñ (IOM IDF) qarjylyq qoldauymen jüzege asyryldy.

Būl eñbekte qazaqstandyq diasporanyñ Resei Federasiisyndağy üş toby qarastyrylady:

  1. būryn Qazaqstanda tūrğan nemese tūrmağan Resei Federasiisyndağy qazaq ūltynyñ ökılderı;
  2. qazaq emes, bıraq Qazaqstanda būryn tūrğan Resei Federasiisynyñ azamattary;
  3. Resei Federasiisynda uaqytşa tūryp jatqan qazaq ūltyna jatatyn Qazaqstan azamattary.

Mūndai toptarğa böludıñ maqsaty – Qazaqstannyñ äleumettık-ekonomikalyq damuyna paidalanuğa bolatyn Resei Federasiisyndağy qazaqstandyq diasporanyñ (etnikalyq qazaqtar men būrynğy otandastar qauymdastyqtarynyñ) ärtürlı äleuetıne nazar audaru. Būl toptar Qazaqstandağy tuysqandaryn/dostaryn materialdyq tūrğydan qoldauda ärtürlı deñgeiımen erekşelenedı. Olar ärtürlı qarqyndylyqpen Qazaqstanğa qysqa merzımdı saparlarmen keledı jäne keleşekte de keluge niettı.

Sonymen qatar zertteude ärekettesudıñ eñ tiımdı täjıribelerın tañdau, kommunikasiilyq strategiiny äzırleu jäne Qazaqstan Ükımetınıñ olarmen tūraqty yntymaqtastyq ornatuy barysynda şeşım qabyldaityn tūlğalarğa RF-dağy diasporanyñ üş tobynyñ ärtürlılıgın eskeru qajettıgı negızdeledı. Būl toptardyñ äleuetın esepke alu ortalyq jäne jergılıktı deñgeilerde diasporamen jūmys ısteuge jauapty şeneunıkter üşın de öte paidaly.

© 2022 International Organisation for Migration (IOM)

* Baindamada bıldırılgen pıkırler avtorlardyñ jeke közqarasy retınde qarastyrylady. Zertteu jūmysynda körsetılgen aqparattar men tūjyrymdar Halyqaralyq köşı-qon ūiymynyñ jäne QR SIM «Otandastar qory» KeAQ ūstanymyn bıldırmeidı. Atalğan eñbekte baindalğan materialdar men qoldanylğan belgıler qandai da bır eldıñ, aumaqtyñ, qalanyñ nemese onyñ äkımşılıgınıñ, şekarasynyñ nemese mejelerınıñ qūqyqtyq märtebesıne qatysty Halyqaralyq köşı-qon ūiymynyñ, QR SIM «Otandastar qory» KeAQ ūstanymyn meñzemeidı.

RFda diasporamen jūmys jasauda QR qoldauy