Жымпитыдағы Алаш Орда үйі - қазақ халқының азаттық жолындағы күресімен тығыз байланысты маңызды тарихи нысан. Батыс Қазақстан облысының Жымпиты кентінде орналасқан бұл ғимарат бір кездері Алашорданың Батыс бөлімшесінің әкімшілік орталығы болған. Сондықтан ол Алаш қозғалысының тарихын зерттеуде ерекше орын алады.
Ғимарат XIX ғасырдың соңында салынған. Екі қабатты ағаш үйдің қабырғалары саман кірпіштен қаланып, сырты тақтаймен қапталған. Алғашында оны орыс саудагерлері пайдаланып, кейін мұнда механикалық диірмен жұмыс істеген. Диірменде тартылған астық өнімдері Орынбор мен Орал қалаларына дейін жеткізіліп сатылған.
1918 жылдың 11 қыркүйегінде Әлихан Бөкейхановтың бастамасымен Алашорданың Батыс бөлімшесі құрылып, осы ғимарат оның негізгі кеңсесіне айналды. Бөлімшенің төрағасы болып Жаһанша Досмұхамедов, ал орынбасары болып Халел Досмұхамедов тағайындалды. Мұнда Алаш қайраткерлері елдің болашағына қатысты маңызды мәселелерді талқылап, саяси шешімдер қабылдаған. Тарихшылардың мәліметінше, Алашорданың Батыс бөлімшесі 19 ай немесе 578 күн жұмыс істеп, Алаш үкіметінің ең ұзақ өмір сүрген бөлімі болған.
Кеңес өкіметі орнағаннан кейін ғимарат әртүрлі мемлекеттік мекемелердің қарамағына өтті. Әр жылдары мұнда НКВД, әскери комиссариат, аудандық мәдениет бөлімі және басқа да ұйымдар орналасты. Соған қарамастан, ғимарат өзінің тарихи келбеті мен маңызын сақтап қалды.
2007 жылы ғимарат күрделі жөндеуден өткізіліп, Сырым Датұлы атындағы тарихи-өлкетану музейінің қарамағына берілді. Қазіргі таңда ол «Алаш залдары» деген атаумен белгілі. Мұнда Алаш қозғалысының тарихына қатысты 400-ге жуық жәдігер, құжаттар, сирек фотосуреттер мен архивтік материалдар сақталған. Экспозициялар арқылы келушілер Алаш қайраткерлерінің қызметімен, олардың ұлттық тәуелсіздік жолындағы күресімен және қазақ мемлекеттілігін қалыптастырудағы еңбегімен таныса алады.
Бүгінде Жымпитыдағы Алаш Орда үйі - Алаш қозғалысының тарихи мұрасын сақтап отырған маңызды мәдени ескерткіштердің бірі. Ол қазақ халқының еркіндік пен тәуелсіздік жолындағы күресін айшықтайтын, кейінгі ұрпаққа тағылым беретін құнды тарихи орын болып саналады.
Дереккөз: ruh.kz