Шарын шатқалы - Қазақстандағы табиғаты ерекше, көрген жанды таңғалдырмай қоймайтын ғажайып мекендердің бірі. Осындай табиғи ландшафт дүниежүзінде тек Солтүстік Америка аумағында ғана кездеседі. Сондықтан Алматыға келген туристердің назарын Шарын шатқалы бірден өзіне аударады. Елорданың 20 жылдығына орай Алматы облысы сыйға тартқан Жетісу саябағында да Шарын шатқалының көрінісі бейнеленген арнайы орын жасалған. Бұл нысан Қазақстанның жалпыұлттық маңызы бар 100 қасиетті орнының қатарына енгізілген.
Шарын шатқалы Алматы қаласынан 195 шақырым, ал Талғар ауданынан шамамен 180 шақырым қашықтықтаорналасқан. Шатқалдың табанымен ағып жатқан Шарын өзені өңірдегі ең ірі өзен аңғарларының бірі болып саналады. Ғалымдардың пікірінше, бұл ерекше табиғи құрылым шамамен 30 миллион жыл бұрын қалыптасқан. Шатқал жартастарының биіктігі кей жерлерде 150-300 метрге дейін жетеді.
Туристер арасында ең танымал орындардың бірі - «Қамалдар аңғары» («Долина замков»). Оның ұзындығы шамамен 2 шақырым, ал ені 20-80 метр аралығында. Жартастардың пішіні алып қамалдар мен мұнараларды еске түсіретіндіктен, жергілікті халық бұл жерді «Қорғанды қамалдар аңғары» деп атайды. Көпшілік Шарын шатқалын Америкадағы әйгілі Үлкен каньонның кіші бауырына теңейді.
Шатқал аумағынан ежелгі адамдар қалдырған жартастағы суреттерді де көруге болады. Онда бейнеленген жабайы аңдар мен құстар бұл өңірде палеолит дәуірінде түрлі жануарлардың мекендегенін көрсетеді.
Шарын - еліміздің ең көркем туристік бағыттарының бірі. Аспанмен таласқан алып жартастар ертегілер қаласын көз алдыңа әкеледі. Табиғаттың өзі қашап жасағандай көрінетін тас пішіндер сарайларға, мұнараларға және бекіністерге ұқсайды. Шатқалдың тереңіне қарай жүрген сайын адам өзін жердің шетіне жеткендей сезінеді. Оның кейбір көріністері Австралия ұлттық саябағындағы табиғи нысандарға және Аризонадағы әйгілі толқынды жартастарға ұқсайды.
Шарын шатқалының төменгі бөлігінде үнділік бөріқарақат пен тораңғы ағаштары өседі. Күз мезгілінде аңғар қызыл түске боялып, ерекше әсем көрініске енеді. Шарын өзенінің бойында сақталған шағын орман да табиғаттың бірегей мұраларының қатарында. Мұндай табиғи аймақ әлемде өте сирек кездеседі және Солтүстік Америкадағы ұқсас ормандармен ғана салыстырылады. Бұл аумақта 1500-ге жуық өсімдік түрі өседі. 2005 жылы каньон мен шаған орманы мемлекет қорғауына алынып, ерекше қорғалатын табиғи аумақ мәртебесін алды. Сонымен қатар мұнда ежелгі дәуірлерде өмір сүрген пілдердің, мастодонттардың, мүйізтұмсықтардың және стенон жылқыларының қазба қалдықтары табылған. Осы ерекшеліктері Шарын ұлттық табиғи саябағының ғылыми және танымдық құндылығын арттыра түседі. Бүгінде саябақ экологиялық туризмді дамытуға, табиғатты қорғау мәдениетін қалыптастыруға және жас ұрпаққа экологиялық тәрбие беруге үлкен үлес қосып келеді. Сондықтан Шарынды табиғаттың адамзатқа тарту еткен баға жетпес сыйы деуге болады.
Дереккөз: qazir.kz