Шоқан Уәлихановтың мемориалдық кешені - қазақтың ұлы ғалымы, ағартушысы, этнографы және саяхатшысы Шоқан (Мұхаммед-Қанафия) Уәлихановтың өмірі мен ғылыми мұрасын дәріптеуге арналған маңызды тарихи-мәдени нысан. Кешен 1985 жылы Алтынемел баурайында ғалымның туғанына 150 жыл толуына орай ашылды. Бұл орын бүгінде Шоқан Уәлихановтың рухани мұрасын таныстыратын әрі тағзым ететін қасиетті мекендердің біріне айналған.
Мемориалдық кешен құрамына ғалымның бейітіне қойылған құлпытас, ескерткіш, музей үйі, қонақүй және хауызы бар алаң кіреді. Кешеннің негізгі бөлігі болып саналатын музей үйі Шоқан Уәлихановтың ғылыми, шығармашылық және қоғамдық қызметін жан-жақты таныстыруға арналған. Мұнда ғалымның өмір жолы, зерттеу еңбектері, саяхаттары мен қазақ ғылымына қосқан үлесі туралы көптеген құнды материалдар жинақталған.
Музей ғимаратының сәулеттік келбеті ерекше мәнге ие. Оның сыртқы пішіні қазақ халқының дәстүрлі мемориалдық сәулет өнеріндегі «төрт құлақ» үлгісіне негізделсе, ішкі кеңістігі қазақтың киіз үйі мен жолаушының шатырын еске түсіреді. Осындай шешім ұлттық дәстүр мен заманауи сәулет өнерінің үйлесімді байланысын көрсетеді.
Кешен аумағында келушілерге арналған экспозициялар мен естелік бұйымдар қойылған. Мұнда Шоқан Уәлихановтың ғылыми еңбектері, архивтік құжаттары, фотосуреттері, қолжазбалары мен оның өміріне қатысты деректер ұсынылған. Экспозициялар арқылы келушілер ғалымның Қашғарияға жасаған әйгілі сапары, Орта Азия халықтарының тарихы мен мәдениетін зерттеудегі еңбегі, қазақ этнографиясы мен географиясына қосқан үлесімен таныса алады.
Шоқан Уәлихановтың мемориалдық кешенінің жобасы 1987 жылы София қаласында өткен «Интерарх» халықаралық сәулет байқауында екінші орын алып, күміс медальмен марапатталды. Бұл кешеннің сәулеттік және мәдени маңызын халықаралық деңгейде мойындаудың айқын дәлелі болды.
Бүгінде мемориалдық кешен тек тарихи ескерткіш қана емес, сонымен қатар ғылыми-ағартушылық орталық қызметін де атқарады. Мұнда түрлі мәдени іс-шаралар, ғылыми кездесулер, экскурсиялар мен танымдық бағдарламалар өткізіліп тұрады. Шоқан Уәлихановтың мемориалдық кешені - қазақ ғылымының негізін қалаушылардың біріне арналған тағзым орны әрі ұлттық тарих пен мәдениеттің құнды мұрасы.
Дереккөз: ruh.kz