Ғайып Ерен Қырық Шілтен атауы төрт сөзден құралған көне ұғым. Оның мағынасы «ғайып болған қырық ер» дегенді білдіреді. Бұл атауға байланысты халық арасында ғасырлар бойы сақталған аңыздар мен әңгімелер өте көп. Солардың бірінде қасиетті жерлерді аралап жүрген қырық тақуа адамның Қазығұрт өңіріне келіп, сол маңды мекен еткені айтылады. Уақыт өте келе жергілікті жұрт оларды ерекше қасиет иелері деп танып, «Ғайып Ерен Қырық Шілтен» деп атаған.
Халық танымында Ғайып Ерен Қырық Шілтен адамдарға қиын сәтте қолдау көрсететін, жол көрсететін, тылсым күш иелері ретінде қабылданады. Олардың есімі көптеген батырлық жырларда, діни дастандарда және ауыз әдебиеті үлгілерінде кездеседі. Әсіресе «Қобыланды батыр», «Алпамыс батыр», «Көрұғлы» секілді шығармаларда бұл әулиелердің аты жиі аталады.
Кейбір зерттеушілердің пікірінше, Қырық Шілтен туралы түсінік Орта Азиядағы сопылық дәстүрлермен тығыз байланысты. Тарихи деректерде шілтендердің ел аралап жүріп, халыққа рухани көмек көрсеткені, дінді насихаттағаны және ерекше қасиеттерімен танылғаны айтылады. Олар туралы халық арасында құрметпен қатар тылсым күш иелері деген сенім де қалыптасқан.
Қазығұрт өңіріндегі Ғайып Ерен Қырық Шілтен қасиетті орны бүгінде зиярат етушілер көп келетін мекендердің бірі саналады. Бұл жерге адамдар түрлі мақсатпен келеді: біреулер шипа іздесе, енді біреулер рухани тыныштық пен медет сұрайды. Киелі орын аумағында бірнеше бұлақ бар. Ел аузындағы әңгімелерге қарағанда, олардың әрқайсысының өзіндік қасиеті бар деп есептеледі. Сондықтан келушілер бұлақ суынан дәм татып, дұға жасап, әулиелер рухына тағзым етеді.
Қасиетті орынмен байланысты ең танымал аңыздардың бірі Шілтер ата мен оның қырық серігі туралы айтылады. Аңыз бойынша, Шілтер ата қырық жолдасымен бірге намаз оқып тұрған кезде дұшпандары шабуыл жасайды. Сонда олар Алладан жау қолына түспеуді тілеп, дұға етеді. Тілектері қабыл болып, барлығы тасқа айналады. Халық кейін бұл жерді қасиетті санап, әулиелер мекені ретінде құрметтей бастаған.
Тағы бір аңызда Шілтер ата мен Қазығұрт ата арасында әулиелік жөнінде тартыс болғаны баяндалады. Екеуі күш сынасып, нәтижесінде Қазығұрт тауының бейнесі өзгеріп, ал Шілтер атаның тасы көптеген ойықтармен қалған деседі. Сондай-ақ сол оқиғадан кейін үш түрлі қасиетті бұлақ пайда болғаны туралы да айтылады.
Бүгінде Ғайып Ерен Қырық Шілтен халық жадында сақталған рухани мұраның маңызды бөлігі болып табылады. Бұл мекен тек аңыздарымен ғана емес, ғасырлар бойы қалыптасқан діни және мәдени дәстүрлерімен де құнды. Сондықтан ол Қазақстанның қасиетті орындарының қатарында ерекше орын алады.
Дереккөз: el.kz