Қазақстан Республикасының Бірінші Президентінің мұражайы - еліміздің қазіргі заман тарихын танытатын маңызды мәдени-ғылыми орталық. Ол тәуелсіз Қазақстанның қалыптасу жолын және мемлекеттің егемен ел ретінде дамуын мемлекет басшысының көпқырлы қызметі арқылы көрсетеді.
Мұражай 2004 жылғы 28 тамызда қысқа уақыт ішінде ғылыми-зерттеу, ағартушылық және мәдени орталыққа айналды. Оның ерекше маңызы - мұражайдың Қазақстан Республикасының Президентінің бұрынғы резиденциясында орналасуы және ғимараттың ішкі көрінісі мен жиһаздарының сол қалпында сақталуы. Бұл экспозицияны құруда тәуелсіздік тарихын шынайы әрі толық көрсетуге мүмкіндік берген маңызды фактор болды.
Мұражай орналасқан резиденцияда Мемлекет басшысы 1997-2004 жылдар аралығында жеті жыл қызмет атқарған. Бұл ғимарат астананың Алматыдан Астанаға көшуіне байланысты 1997 жылдың желтоқсан айында салынған.
Мұражай алғашқы келушілерді 2005 жылдың наурыз айында қабылдады. Ал 2007-2008 жылдары ғылыми тұжырымдама қалыптасып, экспозиция құрылымы жүйеленді. Осы кезеңде тәуелсіздік тарихына қатысты материалдар реттеліп, мұражайдың ғылыми-экспозициялық логикасы толық қалыптасты.
Мұражай қоры Қазақстанның егемендікке жету тарихын, ішкі және сыртқы саясаттың негізгі бағыттарын, сондай-ақ халықаралық деңгейдегі ынтымақтастық бастамаларын қамтиды. Экспонаттар қатарында әлем халықтарының материалдық және рухани мәдениетіне қатысты артефактілер бар, олар ұлттық дәстүр мен дүниетанымды кеңінен танытуға мүмкіндік береді. Тарихи деректер мемлекет қалыптасуындағы шешуші кезеңдерде ел көшбасшысының рөлін айқын көрсетеді.
Мұражай экспозицияларын қалыптастыру барысында Алматы, Қарағанды облыстары мен Украинаға ғылыми-зерттеу экспедициялары ұйымдастырылды. Бұл жұмыстар тәуелсіздік тарихына қатысты құнды деректерді толықтыруға бағытталды.
Мұражай коллекциялары қазіргі Қазақстанның тарихы мен мәдениетін әлемдік даму контекстінде танытады. Қордың негізгі бөлігін егеменді мемлекеттің құрылуы мен дамуына қатысты құжаттар, фото және бейнематериалдар құрайды. Сонымен қатар Мемлекет басшысының жеке кітапханасы үш залда орналасып, шамамен 12 700 сақтау бірлігін қамтиды. Бұл жинақ ғылыми және ақпараттық тұрғыдан жоғары құндылыққа ие, отандық және шетелдік бірегей басылымдардан тұрады.
Мұражай қорындағы ерекше коллекциялар әлем музейлерінің қызығушылығын тудырады. Экспонаттар арасында шеберлердің қайталанбас қолөнер туындылары, әлемдік және дәстүрлі діндер съезі делегаттарының сыйлықтары да бар.
Шығыс елдерінің теріден, сүйектен, тастан жасалған сәндік-қолданбалы өнер бұйымдары, Ресей мен Азия шеберлерінің күмістен жасалған туындылары, еуропалық фарфор мен чех хрусталі мұражай коллекциясының маңызды бөлігін құрайды. Бұл экспонаттар тұрақты экспозицияда да, жылжымалы көрмелерде де көрсетіледі.
Сонымен қатар мұражайда қару-жарақ түрлері, олардың қолданылу дәстүрі мен тарихи ерекшеліктері туралы құнды материалдар сақталған. Ерекше орын алатын бөлім - Президент марапаттарының бірегей коллекциясы, ол геральдика мен фалеристика салалары тұрғысынан да маңызды дереккөз болып табылады.
Мұражай коллекциялары өңірлік және облыстық көрмелерге жиі шығарылады. «Мәдениет арқылы сұхбат» халықаралық жобасы арқылы қазақстандық мәдени мұра әлем халықтарына таныстырылады. Келушілер үшін мұражай ғылыми еңбектерден бастап каталогтар мен буклеттерге дейінгі ақпараттық материалдармен толық қамтамасыз етілген.
Бүгінде Қазақстан Республикасының Бірінші Президентінің мұражайы - тәуелсіз Қазақстан тарихын кешенді түрде танытатын маңызды ғылыми, мәдени және ағартушылық орталық.