Қарасай мен Ағынтай батырлар мемориалдық кешені - СҚО, Айыртау ауданы, Қарасай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 4 шақырым жерде орналасқан тарихи кешен 1999 жылы 15 қазанда ашылған. Ол қазақ жерінің тәуелсіздігі үшін күрескен атақты батырлар Қарасай мен Ағынтайға арналған мемориалдық ескерткіш-кешен болып саналады. Бұл жер бүгінгі күні Қазақстан халқының бірлігі, достығы және ынтымағының символы ретінде қабылданады. Кешеннің сәулеттік шешімдері көне түркі дәстүрлерін жаңғыртып, дамытқан. Негізгі бағыты Меккеге қаратылған, сол бағытта мешіттің михрабы да орналасқан.
Аңыз бойынша, XVII ғасырда Есім ханның туы астында Шапырашты Қарасай батыр мен Арғын Ағынтай батыр осы өңірді жаудан қорғаған. Жоңғар шапқыншылығына қарсы күресте Есім хан әскерін он сегіз жасар Қарасай басқарған, ал Ағынтай оның сенімді серігі әрі жақын досы болған. Екі батыр бірге 48 жылдан астам уақыт бойы 200-ден аса шайқасқа қатысып, ел қорғаған. Олар Құлшынбай төбесінде жерленген.
1999 жылғы ашылудан кейін кешен Қазақстандағы бірлік пен татулықтың маңызды нышанына айналды. Биік төбе үстінде екі дулыға тәрізді кесене орналасып, олардың ортасында мешіт тұр. Қасында көне жауынгерлердің біріктірілген найзалары орнатылған. Күмбездердің айналасында тарихи жерлеу орындары сақталған.
Кешеннің композициясы көне қағандық дәстүрлерге сүйеніп жасалған. Негізгі осі бойынша құрылым Меккеге бағытталған, мешіт михрабы да сол бағытта. Кірпішпен қоршалған дөңгелек аумаққа кіретін жер екі мұнарамен белгіленіп, ол намаз бен рәсімдік шараларға арналған алаңға алып келеді. Төрт бұрыштағы гранит тұғырларда жауынгерлік рухты бейнелейтін қола қаптамалы найзалар қойылған.
Орталық бөлігінде екі батырдың кесенелері орналасқан, олардың пішіні Солтүстік Қазақстанға тән эллипс тәрізді. Олардың алдында шағын конус пішінді еске алу мешіті бар, ол символдық тұрғыда бүкіл кешенді біріктіреді. Кесенелер арасындағы орталық залда шағын экспозиция орналасып, қабырғаларында батырлардың ерлігі туралы мәтіндер қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде жазылған.
Күмбездер керамикалық элементтермен әрленіп, металл қаңқаға бекітілген берік шыныдан жасалған. Кесенелерге кіреберіс есіктері металдан құйылған, беттеріне Құран сүрелері ойылып жазылған. Ішкі әрлеуде керамика, Күрті және Қордай граниттері қолданылған.
Құлпытастар көне түркі дәстүрін жалғастырып, жылтыратылған қызыл Қордай гранитінен жасалған. Әр қабір жанында шырақ қойылып, келушілер дұға етіп, шырақ жағуға мүмкіндік алады. Алаң табиғи таспен жабдықталған, демалыс орындары мен шойын шам бағандары орнатылған. Кешен өлшемдері бойынша кесенелер биіктігі 16 м, мешіт 12 м, ал қоршау диаметрі 27 м.
Аумағында жау шапқыншылығында қаза тапқан көптеген жауынгерлер жерленген. Қазба жұмыстары кезінде бойы шамамен 2 метр болатын жауынгердің сүйегі, жанында қару-жарағы табылған.
Бүгінде Қарасай мен Ағынтай батырларына арналған бұл мемориалдық кешен қажылық пен экскурсия орнына айналған. Жыл сайын мыңдаған адам келеді. Мұнда ел Президенті де екі рет келген. Кешен жанында қонақүй бар, ол келушілерге арналған. Дәстүр бойынша мұнда жас жұбайлар келеді, сондай-ақ әскерге немесе оқуға аттанатын жастарды шығарып салу рәсімдері өтеді. Сонымен қатар батырларды ұлықтау мақсатында спорттық жарыстар мен ат бәйгелері ұйымдастырылады.
Дереккөз: ruh.kz