Қасиетті апостолдар Петр мен Павел соборы – Петропавл қаласындағы ең көне сәулет ескерткіштерінің бірі және православие дінінің маңызды рухани орталығы. Собордың алғашқы ағаш шіркеуінің іргесі 1803 жылы қаланған. Кейін ескі ғимарат бұзылып, 1813 жылы жаңа тас шіркеудің құрылысы басталды. Шіркеу үш престолдан тұрды: негізгісі қасиетті апостолдар Петр мен Павелдың құрметіне, солтүстік бөлігі Әулие Николай ғажайып жасаушыға, ал оңтүстік бөлігі Қасиетті Құдай Анасының Покров мерекесіне арналды. Құрылыстың негізгі кезеңдері 1815–1821 жылдары аяқталды.
1838 жылғы өрттен кейін қоңырау мұнарасы қатты зақымданып, бұзылды. Оның орнына 1844 жылы жаңа қоңырау мұнарасының құрылысы басталып, 1848 жылы аяқталды. Мұнара шіркеумен арнайы тас дәліз арқылы байланыстырылды.
Кеңес өкіметі жылдарында собор жабылып, оның мүлкі тәркіленді. Ғимарат қатты тозып, ішкі көркем безендірулері бүлінді, иконостастар мен көптеген қасиетті жәдігерлер жойылды. Соған қарамастан, 1946 жылы ғимарат қайтадан діни қауымға беріліп, келесі жылдан бастап мұнда құлшылық рәсімдері қайта жаңғыртылды. 1952 жылы жергілікті тұрғындардың қолдауымен жүргізілген қалпына келтіру жұмыстары аяқталды.
1990-жылдары собордың тарихи келбетін қалпына келтіру жұмыстары жалғасты. 1995 жылы жаңа қоңыраулар орнату басталып, олардың ең үлкені 1200 келі салмақпен құйылды. 1997 жылы Қасиетті Үштік мерекесіне арналған арнайы ғибадатхана ашылды. Ал 2006–2011 жылдары кешенге күрделі жөндеу жүргізіліп, аумағы абаттандырылды.
2012 жылы Алматы қаласынан қасиетті апостолдар Петр мен Павелдың қуаттары жеткізілді, бұл собордың рухани маңызын арттыра түсті.
Бүгінде Қасиетті апостолдар Петр мен Павел соборы – Петропавл қаласының басты діни орталықтарының бірі. Мұнда күнделікті құлшылықтар өткізіліп, діни мерекелер кезінде көптеген адамдар жиналады. Екі ғасырдан астам тарихы бар бұл собор қала тарихының ажырамас бөлігі және маңызды мәдени мұра ескерткіші болып саналады.
Дереккөз: www.pbe.kz