Семей қаласындағы Ф.М. Достоевскийдің әдеби-мемориалдық мұражайы - жазушының өмірі мен шығармашылығына арналған маңызды мәдени орталық. Мұражай 1971 жылы 7 мамырда ашылған. Бүгінде оның қорында 24 396 экспонат сақталған, бұл жинақ жазушының өмірі мен дәуірін жан-жақты танытуға мүмкіндік береді.
Мұражайдың негізі болған тарихи ғимарат 1838 жылы салынған бір жарым қабатты ағаш үй. Бұл үйде Ф.М. Достоевский 1857-1859 жылдары пәтер жалдап тұрған. Сол кезең жазушы өміріндегі ерекше маңызды жылдар қатарында саналады, өйткені дәл осы жерде ол қазақ жеріндегі өмірмен, жаңа мәдени орта мен тарихи шындықпен таныса бастады.
Мұражай ғимаратының жанында ерекше мәні бар монумент орнатылған. Мүсінші Д. Элбакидзе жасаған «Ш. Уәлиханов пен Ф. Достоевский» композициясы екі ұлы тұлғаның достығын бейнелейді. Бұл ескерткіштің мағынасы терең символдық сипатқа ие: ол екі халықтың рухани жақындығын және ажырамас достық идеясын көрсетеді.
Семейдегі бұл мұражайдың ерекшелігі - ол Ресейден тыс орналасқан Достоевскийге арналған жалғыз жеті мұражайдың бірі болып табылады. Бұл оның халықаралық деңгейдегі маңызын айқындайды.
Достоевскийдің Қазақстан жерінде өткізген бес жылы оның шығармашылық және рухани дамуына үлкен әсер етті. Осы кезеңде жазушы жаңа мәдени, тарихи және діни ортаны тереңірек танып, оған ерекше қызығушылық танытты. Оның дүниетанымының кеңеюіне қазақ ағартушысы Шоқан Уәлихановпен достығы үлкен ықпал етті.
Ф.М. Достоевский мен Шоқан Уәлихановтың достығы тек жеке қарым-қатынас қана емес, сонымен қатар екі халықтың рухани жақындасуының символына айналды. Бұл байланыс мұражай экспозициясында ерекше бөлім ретінде көрсетілген. Онда фотосуреттер, құжаттар, кітаптар, иллюстрациялар сақталған. Сонымен қатар, Мәскеу мүсіншісі Д. Элбакидзе жасаған ақ мәрмәр бюстер - Достоевский мен Уәлихановтың мүсіндері көрермен назарына ұсынылған.
Бүгінде бұл мұражай екі ұлы тұлғаның достығын, мәдениеттер тоғысын және тарихи байланыстарды сақтап, келушілерге сол дәуірдің рухын сезіндіретін маңызды рухани орталық болып табылады.
Дереккөз: ruh.kz