Балқаш көлі

Балқаш көлі Еуразия кеңістігіндегі бірегей табиғи су айдындарының қатарына жатады. Ол Алматы облысы, Жетісу облысы және Қарағанды облысы аумақтарына жақын орналасқан. Көл елдің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі Балқаш-Алакөл ойысында жатыр және табиғи, экономикалық әрі экологиялық маңызы өте зор.

Балқаш көлінің басты ерекшелігі - оның суының екі түрлі болуы. Көлдің батыс бөлігіне негізінен Іле өзені құяды, сондықтан бұл аймақта суы тұщылау келеді. Ал шығыс бөлігі тұздылау. Екі бөлікті жалғап тұрған тар бұғаз - Ұзынарал. Осындай гидрологиялық ерекшелік әлемде сирек кездеседі және Балқашты ғылыми тұрғыдан ерекше көлдердің қатарына қосады.

Көлдің ұзындығы шамамен 600 км-ден асады, ені әр бөлігінде әртүрлі. Ауданы су деңгейіне байланысты өзгеріп отырады, орта есеппен 16-17 мың км² шамасында. Тереңдігі салыстырмалы түрде онша үлкен емес, бірақ кей жерлері тереңдеу келеді.

Балқаш көліне бірнеше өзен құяды. Ең ірісі әрі ең маңыздысы - Іле өзені. Сонымен қатар Қаратал, Ақсу, Лепсі және Аягөз өзендері де көлге су әкеледі. Бұл өзендер Балқаш экожүйесінің тіршілігін қамтамасыз етеді.

Көл балыққа бай. Мұнда сазан, көксерке, табан, жайын және басқа да балық түрлері кездеседі. Жағалауындағы қамысты алқаптар мен сулы-батпақты жерлер көптеген құстардың мекені саналады. Қоқиқаздар, үйректер, қаздар және басқа да көшпелі құстар осы өңірде аялдайды.

Тарихта Балқаш өңірі көшпелі өркениеттердің мекені болған. Бұл аумақ арқылы көне керуен жолдары өткен. Кейінірек көл маңында өнеркәсіптік және қалалық орталықтар қалыптасты. Балқаш қаласы - өңірдегі маңызды өнеркәсіптік қала.

Қазіргі таңда Балқаш көлі Қазақстан үшін стратегиялық маңызы бар табиғи ресурс болып саналады. Ол балық шаруашылығына, туризмге, демалысқа және өңір климатына әсер етеді. Сонымен бірге көлдің су балансы мен экожүйесін сақтау мәселесі маңызды, себебі Іле өзенінің ағысы мен климаттық өзгерістер Балқаштың болашағына ықпал етеді.

Балқаш көлі - Қазақстан табиғатының айрықша інжу-маржаны және елдің ең көркем көлдерінің бірі.