Аблайкит - Шығыс Қазақстан облысы, Ұлан ауданында орналасқан XVII ғасырдағы буддалық монастырь кешені. Бұл тарихи нысан Аблакетка өзенінің бойында, Никитинка ауылынан шамамен 15 шақырым жерде орналасқан.
Кезінде бұл жерде қабырғалары тастан қаланған ірі ғибадатхана болған. Оның ішінде тіпті кітапхана да жұмыс істеген деген деректер бар. Алайда уақыт өте келе бұл монастырь толық сақталмай, бүгінгі күнге дейін тек үйінді күйінде жеткен.
Тарихшылардың айтуынша, Аблайкит ерекше сәулетімен және көлемімен көзге түскен маңызды діни орталық болған. Тарих ғылымдарының докторы Карл Байпақов оны халықаралық деңгейдегі ескерткіш ретінде бағалап, толық қалпына келтірілсе, ол әлемдік туристерді тартатын нысан болатынын айтқан. Оның пікірінше, мұнда тіпті Қытай мен Кореядан келетін зияратшылар да болуы мүмкін.
Аблайкиттің қалдықтары бүгінде республикалық маңызы бар тарихи ескерткіштер тізіміне енгізілген. Бұл жерге алғаш назар аудартқан деректер XVII ғасырмен байланысты. Ғибадатхананың құрылысы шамамен 1654 жылы басталған деп есептеледі. Оның пайда болуы жоңғар феодалдарының сол кезеңдегі саяси ықпалымен және Қытай мен Ресей арасындағы сауда жолдарын бақылау мақсатымен байланыстырылады.
Бұл нысанға алғаш сипаттама бергендердің бірі - Абылай ханның қыстауында болған Федор Байков. Кейін 1735 жылы геодезист Василий Шишков ғибадатхананың сызбасын жасап, алғашқы жоспарлық деректерін қалдырған. Осы маңнан кейін Петербургтегі Азия мұражайының алғашқы коллекцияларына енген қолжазбалар табылған.
Құрылыстың өзі гранитке бай сланецті тастардан тұрғызылған. Бекіністің солтүстік-шығыс бөлігінде терең үңгірге ұқсас орын бар, онда ұзақ уақыт от жағылған іздер сақталған. Қабырғалары тегістелген, кей жерлері бақылау мұнарасына ұқсайды. Қазіргі сақталған бөліктерінің биіктігі шамамен 2 метр, ал бастапқыда 3 метрге дейін жеткен деген болжам бар.
Дереккөз: kaz.inform.kz