Оқшы ата кесенесі көне дәуірден жеткен тарихи құндылықтардың бірі болып саналады. Ол Қызылорда облысы, Шиелі ауданы аумағында орналасқан. Кесене көлемі жағынан шағын болғанымен, тарихи және рухани маңызы өте жоғары. Оның сәулеттік негізі IX-X ғасырлармен байланыстырылады. Бұл өңірде Оқшы ата туралы халық арасында көптеген аңыздар мен әңгімелер сақталған.
Аңыздардың бірінде Оқшы ата батырлығы ерекше суреттеледі. Ел ішінде ол кезінде Көгентүп деп аталған, ал азан шақырып қойған есімі Ибраһим шайхы болғаны айтылады. Жас кезінде жетім қалған ол кейін бір ғана қызы бар мейірімді қарттардың қолында тәрбиеленеді. Ер жетіп, еңбексүйгіш, елгезек азаматқа айналып, егіншілікпен айналысады. Сонымен қатар, ол аса мерген, батыр ретінде де танылған.
Аңыздың ең танымал нұсқасында сол заманда елді билеген қалмақ ханы халыққа ауыр талаптар қояды. Сол қиын кезеңде Көгентүптің қарындасын хан алып кетпек болады. Осы сәтте жылқының кісінеген дауысын естіген батыр қолындағы арпа қылтығынан жасалған жебемен ханға оқ атады. Аңыз бойынша, жебе дәл тиіп, хан қаза табады. Осылайша ел жұрты озбырлықтан құтылады. Кейін адамдар арасында талас туындағанда, Көгентүп оның өлімінің себебін дәлелдеп, ханның жүрек тұсына арпа қылтығынан жасалған жебе тигенін көрсетеді. Осы оқиғадан кейін халық оны Оқшы ата деп атап кеткен.
Тағы бір деректерде оның ерекше қабілеті болғаны айтылады. Ол алыстағыны алыстан көре алатын, жоғалған малды таба алатын ерекше қасиетке ие болған. Сондықтан ауыл адамдары қиын жағдайда әрдайым Оқшы атаға жүгінген.
Ғылыми деректерге сүйенсек, Оқшы ата кесенесі тұрған аймақ бұрын оғыз, қыпшақ дәуірінің ірі рухани орталығы болған. Бұл жерде көптеген әулиелер мен тарихи тұлғалар жерленген. Солардың қатарында Асан ата, Қыш ата, Ғайып ата, Кітап ата, Қабыл ата, Есабыз ата, Досбол би сияқты есімдер айтылады. Кей зерттеулерде бұл жердегі Асан ата мазары Асан қайғымен байланысты деген пікір де бар және ол 1992 жылдан бастап мемлекет қорғауына алынған.
Ғалым Әуелбек Қоңыратбаевтың пікірінше, Оқшы ата - оғыз-қыпшақ дәуіріндегі Қазан Салордың қару жасаушы шебері әрі батыры болған тұлға. Кей деректерде оның 1043 жылы дүниеден өтіп, осы кесенеге жерленгені айтылады. Сонымен бірге, ол түркі халықтары арасында ислам дінін насихаттаған рухани тұлға ретінде де сипатталады.
Зерттеушілердің еңбектерінде бұл өңірде бұрын шаһар болғаны да айтылады. Дегенмен Оқшы ата кесенесі туралы нақты деректер аз болғанымен, ол бүгінге дейін ежелгі өркениеттің маңызды тарихи куәсі ретінде сақталып келеді және әлі де терең зерттеуді қажет етеді.
Дереккөз: el.kz