Еңлік-Кебек ескерткіші – халық арасында «Махаббат мұнарасы» деп аталатын, XVIII ғасырда өмір сүрген қос ғашық Еңлік пен Кебектің құрметіне тұрғызылған тарихи ескерткіш. Ол Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы аумағындағы Ералы жайлауында, Семей – Қарауыл тас жолынан шамамен 5 шақырым жерде орналасқан.
Еңлік пен Кебек туралы аңыз қазақ халқының ең танымал махаббат дастандарының бірі болып саналады. XVIII ғасырдың 80-жылдарында руаралық тартыстар мен билер сотының қатал шешімі салдарынан бірін-бірі сүйген екі жас қайғылы қазаға ұшырайды. Аңыз бойынша, олар соңғы тілектерінде бірге жерленуді сұраған. Кейін бұл жер халық арасында қасиетті мекенге айналып, олардың қабірі қоршалып, уақыт өте келе үлкен қорым қалыптасқан.
Ескерткіш орналасқан төбе бұрын «Шұбартөбе» деп аталған. Бұл жер ертеде жаугершілік кезінде қарауыл орны ретінде пайдаланылса, бейбіт кезеңдерде ас-тойлар мен түрлі жиындар өткізілетін маңызды мекен болған. Сондықтан Еңлік пен Кебек мазары тек махаббаттың символы емес, сонымен қатар тарихи-мәдени маңызы бар орын болып есептеледі.
XIX ғасырдың соңында осы өңірге келген атақты әнші әрі сазгер Біржан сал Еңлік пен Кебек бейітін көріп, олардың құрметіне белгі орнатуды ұсынады. Оның тапсырмасымен шебер Рыскелді қабірді таспен қоршап, басына құйма кірпіштен шағын мұнара тұрғызады. Қабір үстіндегі сандықтастың құбыла жақ бөлігінің екі айыр етіп жасалуы мұнда екі адамның жерленгенін білдірген. Кейін бұл мұнара уақыт өте құлап, тек орны ғана сақталған.
Қазіргі ескерткіш 1960 жылы жергілікті халықтың бастамасымен салынған. Құрылыс кезінде қызыл, күрең және ақшыл сұр гранит, цемент, құм, әк және алебастр пайдаланылған. Ескерткіш төрт қырлы күмбезді тұғырдан және биіктігі шамамен 6 метр болатын мұнарадан тұрады. Мұнара мен күмбез ұлттық ою-өрнектермен безендірілген. Күмбездің төрт жағында шығыстық сәулет үлгісіндегі аркалар орналасқан. Аркалардың маңдайшасына «Еңлік – Кебек» есімдері қашалып жазылған.
Еңлік-Кебек ескерткіші қазақ әдебиетімен де тығыз байланысты. Ұлы жазушы Мұхтар Әуезовтің «Еңлік – Кебек» пьесасы алғаш рет 1917 жылы 7 маусымда осы өңірде киіз үй сахнасында қойылған. Осы тарихи оқиғаға байланысты арнайы ескерткіш белгі де орнатылған.
Бүгінде Еңлік-Кебек ескерткіші қазақ халқының адал махаббатқа, беріктікке және адамдық құндылықтарға деген құрметінің символы болып саналады. Бұл орын тек тарихи ескерткіш қана емес, ұлттық әдебиет пен мәдени мұраның маңызды бөлігі. Жыл сайын мұнда еліміздің әр өңірінен туристер келіп, қос ғашықтың тағдырымен танысып, қазақ халқының рухани мұрасын тереңірек таниды.
Дереккөз: el.kz, kk.wikipedia.org