Оқжетпес жартасы Көкшетау қыратының ең биік нүктелерінің бірі саналатын Көкше тауының маңында орналасқан. Бұл өңірдің табиғаты ерекше әсем, айналасы қалың қарағай мен қайың орманына толы. Граниттен түзілген тік жартастың Әулиекөлдің мөлдір суының ортасында жеке дара тұруы көз тартарлық көрініс береді. Осы Оқжетпес туралы ел арасында көптеген аңыз-әңгімелер тараған, олардың 15-тен астам нұсқасын Шоқан Уәлиханов жинақтап зерттеген. Сонымен қатар бұл жер Сәкен Сейфуллиннің «Көкшетау» поэмасында да көрініс тауып, қалмақ қызының қайғылы тағдыры арқылы суреттеледі.
Аңыздардың бірінде қазақ пен қалмақ арасында болған шайқастан кейін Абылай хан сарбаздарымен мол олжамен оралады. Ол олжаны әділ бөліп бергенімен, тұтқынға түскен бір қалмақ қызына қатысты дау туады, себебі оның сұлулығы барлығын таң қалдырады. Абылай хан қызға таңдау еркіндігін беріп, оны сарбаздардың ішінен қалағанын таңдауға шақырады. Алайда қыз ешқайсын бөлмей, ерекше шарт қояды: ол ақ орамалын биік жартастың ұшына іліп, “қай сарбаздың оғы сол орамалға тисе, соған жар боламын” дейді. Бірақ сарбаздардың ешқайсысы орамалға тигізе алмайды. Қайғыға батқан қыз тағдырға көнбей, жартастан Әулиекөлге секіріп кетеді, содан бері бұл жер «Оқжетпес» деп аталып кеткен.
Ал Отпан тау тарихи-мәдени кешені Маңғыстау өңіріндегі ең киелі орындардың бірі ретінде белгілі. Бұрын жау шапқан кезде елді біріктіру мақсатында таудың басында Ұран оты жағылған, ол алыс аймақтарға көрініп, ру-тайпаларды бірлікке шақырған. Осы белгі арқылы әсіресе Адай руы жиналып, елін қорғауға аттанған. Отпан тау тек қорғаныс белгісі емес, сонымен бірге ел жиналып, маңызды шешімдер қабылдайтын қасиетті кеңес орны болған. Мұнда батырлар мен билер бас қосып, ел тағдырын талқылап, халықтың амандығы үшін дұға жасаған, сондықтан бұл жер ата-бабалар үшін рухани тірек пен пана саналған.
Бүгінде бұл киелі мекеннің негізінде «Адай ата - Отпан тау» тарихи-мәдени кешені жұмыс істейді. Оның құрамында Ақсарай - Адай атаның ордасы және «Маңғыстау және жеті жұрт» көрме залы бар. Көрме залында өңір тарихы археологиялық деректер, карталар, макеттер мен артефактілер арқылы кеңінен таныстырылады. Сондай-ақ бұл жерде тас дәуірінен бастап қазіргі кезеңге дейін Маңғыстауды мекендеген халықтар мен тайпалардың тарихы жүйелі түрде көрсетіледі.
Дереккөз: qazir.kz