تۇراقتى تىركەۋى جوق قانداستار تۇراقتى تۇرۋعا رۇقساتتى الۋ ٴجانە قازاقستان رەسپۋبلىيكاسىنىڭ ازاماتتىعىن جەڭىلدەتىلگەن ٴتارتىپپەن الۋ ٴۇشىن پد باستىعىنىڭ اتىنا ٴجانە بىرۋاقىتتا ازاماتتىق ٴماسەلەلەرى بويىنشا شەشىم قابىلدايتىن كەلگەن مەملەكەتتىڭ لاۋازىمدى ادامىنا شەتەل ازاماتتىعىنان باس تارتقانى تۋرالى نوتارىيالدى كۋالاندىرىلعان جازباشا ٴوتىنىشحاتپەن (ٴوتىنىشپەن) جۇگىنەدى. وتىنىشحاتقا (وتىنىشكە) مىناداي قۇجاتتار تىگىلەدى:
شەتەلدىكتىڭ قر تۇرۋىنا ىقتىيارحاتتى رەسىمدەۋ، بەرۋ، اۋىستىرۋ، تاپسىرۋ، الىپ قويۋ ٴجانە جويۋ قاعىيدالارىنىڭ سايكەس تۇرۋ ىقتىيارحاتى 10 جىل مەرزىمگە، شەتەلدىكتىڭ ازاماتتىعى بار ەلدىڭ پاسپورتىنىڭ قولدانىلۋ مەرزىمىنە بەرىلەدى.
قر تۇرۋ قۇقىعىنىڭ قولدانىلۋ مەرزىمىن جاڭا ۇلگىدەگى قۇجاتتى بەرۋ تۋرالى ٴوتىنىشتى شەتەلدىكتەر مەرزىمى اياقتالاردان 1 اي بۇرىن تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا ىشكى ٴىستەر ورگاندارىنا تاپسىرۋى ٴتىيىس.
جاڭا تۇرۋ ىقتىيارحاتىن ٴراسىمدەۋ كەزىندە شەتەلدىك قازاقستاندا تۇراقتى تۇرۋشى ٴمارتەبەسىن جوعالتپايدى.
قر-دا تۇرۋعا ىقتىيارحاتتى “تۇراقتى تۇرۋ” ساناتىنداعى ۆىيزانىڭ نەگىزىندە ەل اۋماعىنا كەلگەن شەتەل ازاماتتارى الا الادى.
ۇكىمەت قاۋلىسىنا سايكەس قر شەتەلدىكتىڭ تۇرۋ ىقتىيارحاتىن ٴراسىمدەۋ ٴۇشىن كوشى-قون قىزمەتى پولىيتسىيياسىنا كەلەسى قۇجاتتاردى ۇسىنۋ قاجەت:
1)مەملەكەتتىك باج تولەنگەنى تۋرالى قۇجات؛
2)ٴولشەمى 3،5 ح 4،5 سانتىيمەتر ٴبىر فوتوسۋرەت ؛
3)جارامدى ۇلتتىق پاسپورت.
شەتەلدىكتىڭ قازاقستان رەسپۋبلىيكاسىندا تۇرۋىنا ىقتىيارحاتتى تولتىرعان كەزدە تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى (ول بولعان جاعدايدا) ٴجانە باسقا دەرەكتەر ۇلتتىق پاسپورتتارعا سايكەس جازىلادى.
شەتەلدىكتىڭ قر تۇرۋىنا ىقتىيارحات قر اۋماعىندا تۇراقتى تۇرىپ جاتقان ازاماتتارعا ون التى جاستان باستاپ بەرىلەدى، ون التى جاسقا تولماعان بالالارعا تۇرۋعا ىقتىيارحات قاجەت ەمەس.
تۇراقتى تىركەۋگە ٴجانە تۇرۋعا ىقتىيارحاتقا يە بولا وتىرىپ، قانداس ٴمارتەبەسى نەگىزىندە جەڭىلدەتىلگەن ٴتارتىپپەن قر ازاماتتىعىن الۋعا بولادى.
جەڭىلدەتىلگەن ٴتارتىپ بويىنشا قر ازاماتتىعىن الۋ ٴۇشىن وبلىستاردىڭ پد باستىعىنىڭ اتىنا ٴوتىنىش بەرەدى. قر ازاماتتىعىنا قابىلداۋ تۋرالى وتىنىشحاتقا (وتىنىشكە) مىناداي قۇجاتتار قوسا تىركەلەدى:
جەڭىلدەتىلگەن ٴتارتىپ بويىنشا قر ازاماتتىعىن قابىلداۋ (باس تارتۋ) تۋرالى شەشىم 3 اي مەرزىمىندە شىعادى.
"قانداس" ٴمارتەبەسىن الۋ ٴۇشىن ەتنىيكالىق قازاقتار «قۇتتى مەكەن» موبىيلدىك قوسىمشاسى نەمەسە قازاقستان رەسپۋبلىيكاسىنىڭ شەت ەلدەردەگى مەكەمەلەرى ارقىلى ٴوتىنىشپەن قوسىپ كەلەسى قۇجاتتىردى تاپسىرادى:
قانداس ٴمارتەبىن بەرۋ جونىندەگى ٴوتىنىشتى، حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ٴجانە جۇمىسپەن قامتۋ ٴماسەلەلەرى جونىندەگى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان جانىنداعى ارنايى قۇرىلعان كومىيسسىيا قاراستىرادى. كومىيسسىيا «قانداس» ٴمارتەبەسىن بەرۋدەن باس تارتۋ نەمەسە مىناداي شارتتاردى ەسكەرە وتىرىپ «قانداس» ٴمارتەبەسىن بەرۋ تۋرالى ۇسىنىم شىعارادى:
قانداس ٴمارتەبەسىنىڭ مەرزىمى 1 جىل.
قانداس ٴمارتەبەسىن بەرۋدى قاراستىرۋ مەرزىمى – 35 جۇمىس كۇنى.
قازاقستان رەسپۋبلىيكاسىندا تۇراقتى تۇرۋعا رۇقسات العان ەتنىيكالىق قازاقتار «قانداس» ٴمارتەبەسىنىڭ مەرزىمىن ۇزارتۋ ٴۇشىن تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا نەمەس جۇمىسپەن قامتۋ ٴجانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنا ٴوزدەرىنە بۇدان بۇرىن بەرىلگەن «قانداس» ٴمارتەبەسىن ۇزارتۋعا ٴوتىنىش بەرەدى.
ٴوتىنىش بەرۋ مەرزىمى ٴوزدەرىنە بۇدان بۇرىن بەرىلگەن «قانداس» ٴمارتەبەسى توقتاتىلعان كۇننەن باستاپ 6 (التى) ايدان اسپاۋعا ٴتىيىس.
قانداس ٴمارتەبەسىنىڭ مەرزىمىن ۇزارتۋ زاڭنىڭ 21-بابىنىڭ 2-تارماعىنا سايكەس 3 (ٴۇش) ايدان اسپاۋعا ٴتىيىس.
ەتنىيكالىق قازاقتار ٴجانە ولاردىڭ وتباسى ٴمۇشەلەرى قر تۇراقتى تۇرۋعا رۇقسات الۋ كەزىندە ٴوزىنىڭ ٴتولەم قابىلەتتىلىگىن راستاۋدان بوساتىلادى ٴجانە قر ازاماتتىعىنا جەڭىلدەتىلگەن ٴتارتىپپەن قابىلدانادى.
«قانداس» ٴمارتەبەسiن العان ادامدار مەن ولاردىڭ وتباسى ٴمۇشەلەرi:
جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قازاقستان رەسپۋبلىيكاسىنا قانداستاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنان تىس قونىس اۋدارعان قانداستارعا ٴجانە ولاردىڭ وتباسى ٴمۇشەلەرىنە تۇراقتى تۇرعىلىقتى جەرىنە جول ٴجۇرۋ ٴجانە مۇلكىن تاسىمالداۋ شىعىندارىن ٴوتەۋدى قامتىيتىن بىرجولعى جاردەماقىلار بەلگىلەۋى مۇمكىن. جاردەماقىلاردى ٴتولەۋدىڭ ٴتارتىبى مەن شارتتارىن وبلىستاردىڭ، رەسپۋبلىيكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ، استانانىڭ اكىمدىكتەرى حالىقتىڭ كوشى-قونى ٴماسەلەلەرى جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان بەكىتەتىن ۇلگىلىك قاعىيدالار نەگىزىندە بەكىتەدى.
قانداس ٴمارتەبەسىن بەرۋگە ٴجانە (نەمەسە) قانداستاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا ەنگىزۋگە كەلىسىم العان ەتنىيكالىق قازاقتار ٴجانە ولاردىڭ وتباسى ٴمۇشەلەرى قر اۋماعىنا كەلگەن كەزدە قازاقستان رەسپۋبلىيكاسىنىڭ حالىقارالىق شارتتارىنا ٴجانە (نەمەسە) كەدەن زاڭناماسىنا سايكەس، كولىك قۇرالدارىن قوسا العاندا، جەكە پايدالانۋعا ارنالعان مۇلكىنە كەدەندىك ٴتولەمدەردى ٴتولەۋدەن بوساتىلادى.
قانداستاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا ەنگىزىلگەن قانداستارعا ٴجانە ولاردىڭ وتباسى ٴمۇشەلەرىنە قازاقستان رەسپۋبلىيكاسىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ تۋرالى زاڭناماسىنا سايكەس جۇمىسپەن قامتۋعا ٴجاردەمدەسۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنا قاتىسۋشىلارعا كوزدەلەتىن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى ۇسىنىلادى.
قانداستاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا ەنگىزىلگەن قانداستارعا ٴجانە ولاردىڭ وتباسى ٴمۇشەلەرىنە كوشۋىنە ٴجانە تۇرعىن ٴۇي جالداۋعا (جالعا الۋعا) ٴجانە كوممۋنالدىق قىزمەتتەرگە اقى ٴتولەۋ شىعىستارىن وتەۋگە سۋبسىيدىيالار بەرىلەدى.
قازىرگى ۋاقىتتا «قانداستاردى بەيىمدەۋ ٴجانە ىقپالداستىرۋ ورتالىعى» مەملەكەتتىك مەكەمەلەرى قاراعاندى، شىمكەنت قالالارىندا ٴجانە تۇركىستان وبلىسى سايرام اۋدانىنىڭ اقسۋكەنت اۋىلىندا جۇمىس ٴىستەيدى ٴجانە جەرگىلىكتى بۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلادى.
ٴوتىنىش يەلەرىنىڭ ورتالىقتا تۇرۋى قانداس ٴمارتەبەسى اياقتالعانعا دەيىن جۇزەگە اسىرىلادى، بىراق ورنالاسقان كۇنىنەن باستاپ التى ايدان كوپ ەمەس.
ورتالىققا جولداما الۋ ٴۇشىن، «قانداس» ٴمارتەبەسىن الىپ، جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا ٴوتىنىشپەن جۇگىنۋ قاجەت. جولداما العان كەزدە قانداس ٴجانە ونىڭ وتباسى ٴمۇشەلەرى ورتالىققا كۇنتىزبەلىك ٴۇش كۇن ٴىشىندە ورنالاسادى.
ورتالىقتا ۋاقىتشا نەگىزدە تۇرۋ ٴۇشىن قانداستار، سونداي-اق ولاردىڭ وتباسى ٴمۇشەلەرى تەگىن ورنالاستىرىلادى. ورتالىقتا قانداستاردىڭ قوعامعا تەزىرەك بەيىمدەلۋى مەن ىقپالداسۋىنا باعىتتالعان جاعدايلار جاسالادى.
ورتالىقتا تەگىن تۇراتىن قانداستار مەن ولاردىڭ وتباسى ٴمۇشەلەرىنە مىناداي قىزمەتتەر كورسەتىلەدى:
ورتالىققا ورنالاستىرۋ ٴجانە ول جەردە قانداستاردى ۇستاۋ قازاقستان رەسپۋبلىيكاسىنىڭ مەدىيتسىينالىق قامسىزداندىرۋ، سانىيتارلىق ساۋلىق، ساۋلەتتىك رەتتەۋ، قۇرىلىس سالاسى، تۇرعىن ٴۇي قاتىناستارى ٴجانە كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالالارىنىڭ تالاپتارىنا ساي بولۋى ٴتىيىس.
ورتالىق قانداستاردى وقىتۋ ٴۇشىن قاجەتتى ادىستەمەلىك قۇرالدار مەن ماتەرىيالدىق-تەحنىيكالىق جابدىقتارمەن قامسىزداندىرىلادى.
قانداستاردىڭ تىركەلگەن مەكەن-جايى: اباي، اقمولا، پاۆلودار، سقو، شقو، قوستاناي، وبلىستارىنىڭ ٴبىرىندە بولسا، وڭىرلىك كۆوتاعا ەنە الادى.
قازاقستان رەسپۋبلىيكاسىنىڭ اۋماعىنا ٴوز بەتىنشە كەلگەن، قانداس ٴمارتەبەسىن العان ەتنىيكالىق قازاقتار جۇمىسپەن قامتۋدى ٴۇيلەستىرۋ ٴجانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنا نەمەسە تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا قانداستاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا ەنگىزۋ تۋرالى ٴوتىنىش بەرەدى.
وتىنىشكە قازاق نەمەسە ورىس تىلىندەگى اۋدارماسىمەن مىناداي قۇجاتتار قوسا بەرىلەدى:
كومىيسسىيا ٴوتىنىش ٴبىلدىرۋشىلەردىڭ ٴتىزىمدەرىن العاننان كەيىن 10 جۇمىس كۇنى ٴىشىندە قانداستاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا ەنگىزۋ تۋرالى نە ودان باس تارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى.
وڭىرلىك كۆوتاعا ەنگىزىلگەن قانداستارعا «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا كوشىپ كەلگەن وتباسىنىڭ ٴاربىر ٴمۇشەسىنە 70 اەك ٴمولشەرىندە بىرجولعى الەۋمەتتىك ٴتولەم، سونداي-اق تۇرعىن ٴۇيدى جالعا الۋ ٴجانە كوممۋنالدىق قىزمەتتەرگە ارنالعان شىعىستاردى جابۋ ٴۇشىن ٴبىر وتباسىنا 12 اي ٴىشىندە اي سايىن 15-30 اەك ٴمولشەرىندە وتەماقى ٴتولەنەدى.
قانداستاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا ەنگىزۋ تۋرالى كومىيسسىيانىڭ شەشىمى شىققاننان كەيىن، قانداس جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا ٴتولەمدەردى الۋ ٴۇشىن جۇگىنۋى قاجەت.
قاجەتتى قۇجاتتار ٴتىزىمى:
2023 جىلعا ٴبىر اەك - 3450 تەڭگەنى قۇرايدى. وسىلايشا، 4 ادامنان تۇراتىن ورتاشا وتباسى ٴبىر ۋاقىتتا 280 اەك الۋعا قۇقىلى، بۇل 966 000 تەڭگەنى قۇرايدى.