Qosqūdyqtağy qazaq mektebı: ruhaniit pen bılımnıñ şamşyrağy

02 Nay'ryz 2026

Özbekstan Respublikasynyñ Nauai oblysyna qarasty Nūrata audany – köne tarih pen bügıngı tynys qatar örılgen öñır. Jyzaqpen jalğaityn küre joldyñ boiynda ornalasqan būl audan halqynyñ sany 50 myñğa juyq. Arheologtardyñ deregınşe, qala mañynan şamamen 40 myñ jyl būrynğy adam qonysynyñ ızı tabylğan. Al eldı mekennıñ ırgesı b.z.d. IV ğasyrda salynğan Nūr bekınısımen, iğni Aleksandr Makedonskiidıñ joryqtarymen bailanystyrylady.

Bügınde Nūrata – auyl şaruaşylyğy, märmär öndırısı jäne turizm damyğan aimaq. Mūnda Chaşma ziirat orny, «Äiteke bi – Seiıtqūl äulie» keşenı, Sentob turizm qystağy men Aidarköl boiyndağy ekoturizm ortalyqtary ornalasqan. Äsırese mamyr aiynda būl öñırge keletın turisterdıñ qarasy qalyñ.

Nūrata audanynyñ Qosqūdyq, Qyzylşa, Şūqyrqūdyq, Qozybaiqūdyq jäne Temırqauyq auyldarynda qazaqtar tyğyz qonystanğan. Būl eldı mekenderdegı tört mektepte oquşylar ana tılınde bılım alady. Jalpy Nauai oblysynda 58 qazaq mektebı jūmys ısteidı.

Solardyñ bırı – audannyñ şalğai auylyndağy Qosqūdyqtağy №23 jalpy bılım beretın mektep. Juyrda Nūrata audandyq mektepke deiıngı jäne mekteptegı bılım beru bölımınıñ basşysy K. Şamieva atalğan bılım ordasyna arnaiy baryp, mektep kıtaphanasynda oquşylarmen erkın formatta jüzdestı. Kezdesu barysynda jastardyñ kıtap oqu mädenietın qalyptastyru, körkem ädebiettıñ tūlğalyq damuğa äserı, dünietanymdy keñeitudegı rölı keñınen söz boldy.

Rasymen, kıtap – adamnyñ senımdı serıgı. Ol bılım kökjiegın keñeitıp qana qoimai, tıl bailyğyn arttyrady, oidy jüieleuge, ömırlık ūstanymdy aiqyndauğa yqpal etedı. Äsırese oquşy jastar üşın kıtap oqu – tek oqu bağdarlamasymen şektelmei, bos uaqytty mazmūndy ötkızudıñ tiımdı joly.

Qosqūdyqtağy №23 mekteptıñ kıtaphanasy qazaq ädebietınıñ körkem tuyndylarymen tolyqtyrylğan. Jyl saiyn säuır-mamyr ailarynda ötetın «Mektep kıtaphanasyna kıtap syila» aksiisy aisynda mekteptıñ 10, 20, 30, 40, 50 jyldyq tülekterı tuğan mektebıne kıtap tartu etıp, ruhani qazynany baiytyp keledı. Būl – ūrpaqtar sabaqtastyğynyñ jarqyn körınısı.

Qosqūdyqtan tülep ūşqan daryndar da az emes. Solardyñ bırı – Qyzylqūm öñırıne tanymal aqyn, biolog-ūstaz Polat Qazybekov. Mūndai tūlğalardyñ şyğuy auyl mektebındegı bılım men tärbienıñ sapasyn aiğaqtai tüsedı.

Şalğaida ornalassa da, Qosqūdyqtağy qazaq mektebı ūlttyq ruh pen ana tıldı bılımnıñ tıregıne ainalyp otyr. Būl – tek bır auyldyñ emes, şeteldegı qazaq qauymynyñ ruhani ömırındegı mañyzdy beles.

 

Avtory: Güldana Narynbetova, jurnalist

The Kazakh School in Kosqudyq: A Beacon of Spirituality and Education