GERMANİIDAĞY QAZAQ QŪRYLTAİY
Europadanyñ 15 elınen kelgen 20 qazaq ūiymy alqaly jiyn ötkızdı
Europa qazaqtarynyñ jyldağy dästürlı kışı Qūryltaiy biyl 26-28 mamyr aralyğynda Germaniinyñ Kioln qalasynda öttı. Üş künge sozylğan būl alqaly jiynda Europanyñ tükpır tükpırınen jäne Qazaqstannan kelgen 2 myñnan astam qazaq bas qosty.
Atap aitqanda, Europanyñ 15 elınen kelgen 20-dan astam qazaq ūiymdarynyñ jetekşılerı, Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıñ keñesşısı Mälık Otarbaev, «Otandastar qorynyñ» prezidentı Abzal Saparbekūly, Qarağandy oblysy Qarqaraly audanynyñ äkımı Erlan Qūsaiynov jäne Avstrii, Belgii, Germanii, Danii, İspanii, Niderlandy, Vengrii, Polşa, Türkii, Finlindii, Fransii, Şveisarii, Şvesii, Ūlybritanii elderındegı qazaq diasporasynyñ ökılderı men Qazaqstannyñ Germaniidağy Elşılıgınıñ qyzmetkerlerı qatysty.
Atalğan Qūryltaidy ūiymdastyruğa «Otandastar qory» qoldau körsetıp, Kiolndegı Qazaq mädeni ortalyğynyñ töraiymy Sädii Sürer jetekşılık ettı.

Būl jiynnyñ jyldağy basqosudan erekşelıgı – jergılıktı qandastarymyzben bırge Europada bılım quyp, käsıp ıstep jürgen otandastarymyzdyñ da qatysuy boldy. Sonymen bırge, Qazaqstannan tarihi otandaryna qonys audarğan būrynğy otandastarymyz – almaniilyq nemıster de Qūryltai jūmysynan şet qalmady.
Qūryltai aisynda diaspora ökılderımen, europalyq qazaq jastarymen kezdesu, kıtaptyñ tūsaukeserı, Abai üiınıñ aşylu saltanaty, ūlttyq naqyştağy kiımder men qolöner būiymdarynyñ järmeñkesı, etno-foto körmeler, türlı sporttyq jarystar öttı. Europany en jailağan qandastardy qauyştyryp, olardy tolğandyrğan kelelı mäselelerdı ortağa saluğa jol aşqan Qūryltai jūmysy Qazaqstannan barğan tanymal öner jūldyzdarynyñ gala-konsertımen qorytyndylandy.
Endı būlardyñ bas-basyna keñırek toqtalyp öteiık.
Kiolndegı qandastar kezdesuı
Germaniinyñ Kioln qalasynda bastalğan Europa qazaqtary qūryltaiynyñ alğaşqy künı Europa elderındegı qazaq diasporasynyñ jetekşılerımen kezdesuden bastaldy. Kezdesuge Europanyñ 15 elınen kelgen 20 qazaq ūiymynyñ basşysy qatysty.
Kezdesude söz alğan Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıñ keñesşısı Mälık Otarbaev Qazaqstan Respublikasynyñ Prezidentı Qasym-Jomart Toqaevtyñ ystyq yqylasyn jetkızıp, Qazaqstanda jürgızılıp jatqan saisi reformalar turaly egjei-tegjeilı aityp berdı.

«Aldymen El Prezidentı Qasym-Jomart Toqaevtyñ sızderge degen zor yqylasy men ystyq sälemın jetkızgım keledı.
Memleket basşysy Germanii elınde bastalğan bügıngı Qūryltaiğa sättılık tılep, arnaiy qūttyqtauyn joldady. Şetelde jürseñızder de, ūlttyq qūndylyqtarymyzdy saqtau üşın bar mümkındıkterıñızdı sarp etıp, jūmys ıstep jatyrsyzdar. Bız mūny öte joğary bağalaimyz. Bız ünemı sızderge tıleulespız. Ärkez qoldau körsetuge daiynbyz», – dedı Mälık Otarbaev öz sözınde.
Qūryltaidy ūiymdastyru jūmysyna tıkelei atsalysyp, alystağy ağaiyn men Atajūrt arasynda däneker bolyp jürgen «Otandastar qory» ūiymynyñ basşysy Abzal Saparbekūly öz sözınde osyndai kışı Qūryltailardyñ mañyzyna, qandastarmen qarym-qatynastyñ barysyna toqtaldy.
«Europa qazaqtary arasynda ötken ğasyrdyñ toqsanynşy jyldary bastau alğan kışı Qūryltailar ötkızu şarasy bügınde dästürge ainaldy. Būl – osyndai tūraqty basqosudyñ europalyq qandastarymyzğa bererı mol, mañyzdy jiyn ekendıgınıñ aiqyn körınısı. Būryn Europa elderınde qazaqtardyñ 15-tei mädeni ūiymy bolsa, bügıngı tañda olardyñ sany 30-ğa juyqtady «Otandastar qory» būl ūiymdarmen tyğyz bailanys ornatqan», – dedı Abzal Saparbekūly.
Sonymen qatar, jiynda Qarağandy oblysy Qarqaraly audanynyñ äkımı Erlan Qūsaiynov qandastarmen käsıpkerlık qarym-qatynas ornatuğa daiyn ekenın jetkızıp, Europa qazaqtaryn Qarağandyda bılımın jetıldıruge şaqyrdy.

Al Kiolndegı Qazaq mädeni ortalyğynyñ töraiymy Sädii Sürer otanşyldyq sezım jaily tolğanyp, mäsele sanda emes, ūlttyq sezımde jatqanyna basa män berdı.
Kezdesu soñynda ūiym ökılderı özderın alañdatqan saualdaryn qoiyp, özektı mäseleler köterıp, öz ūsynystaryn ortağa saldy. Äsırese, şettegı qazaqtardyñ Atajūrtqa viza alu räsımın jeñıldetu, 10 jylğa berıletın Atajūrt kartasynyñ tek qana belgılı mamandyq iegerlerıne ğana emes, ärbır qazaqqa berıluı sekıldı mäselelerdı airyqşa köterdı.

Europa qazaq jastarynyñ alinsy
Būdan keiın Qūryltai Europadağy qazaq jastarymen kezdesuge ūlasty. Oğan Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıñ keñesşısı Mälık Otarbaev, Kioln qazaq mädeni ortalyğynyñ töraiymy Sädii Sürer, «Otandastar qorynyñ» prezidentı Abzal Saparbekūly, jas käsıpker Almas Jäli men Europalyq bır top qazaq jastary qatysty.
Jiyn barysynda jastar azamattyq alu, käsıp jürgızu, investisii qūu, turistık ortağa ainaldyru, qazaq tılın üirenu jäne tağy basqa saualdaryna jauap aldy.

Öz kezegınde Jas käsıpker Almas Jäli Europa jastaryn bırıgıp jūmys ısteuge şaqyrdy.
Kezdesude qazaq jastary özderın tolğandyryp jürgen bırqatar özektı mäselelerdı köterdı. Atap aitqanda, Europada öz ūlttyq bolmysynan aiyrylyp bara jatqan qazaq jastarynyñ jağdaiy, Qazaqstanğa kelıp laiyqty jūmys tauyp, paidaly bolu, Qazaqstanmen Europada arasynda ıskerlık bailanys qūru, qazaqstandyq qūrby-qūrdastarmen ortaq jobalarda basqosu jäne t.b.
Osylaişa, europalyq qazaq jastary ortaq äleumettık platforma men Europa qazaq jastary alinsyn qūru turaly uağdalasty.
Almaniidağy qazaq kıtaby
Qūryltaidyñ tağy bır eleñ etkızerlık jañalyğy – Europa qazaqtary qauymdastyğynyñ negızın qalağan belgılı qoğam qairatkerı, tar zamanda qazaqtardyñ Türkiiğa bet alğan köşınıñ közı tırı kuägerı Abdurrahman Chetinnıñ türık tılıne audarylğan «Ömır jolymdağy soñğy köş» atty kıtabynyñ tūsaukeserı boldy.

Kıtap avtory öz sözınde qūryltaidyñ ötuıne tıkelei qoldau bıldırgen Qazaqstan Respublikasynyñ Prezidentı Qasym-Jomart Toqaevqa şynaiy rizaşylyğyn bıldırıp, kıtaptyñ şyğuyna qoldau körsetken azamattarğa alğys aitty.
«Bügın men üşın tosyn syi boldy. Quanyşqa kenelıp otyrmyn. Jalpy, men qai jerge barsam da, aldymnan qazaq şyğady. Astanağa barğanymda osyndai yqylasqa bölendım. Ol jerde de joğary deñgeide tūsaukeser öttı. Endı mıne türık tılındegı nūsqasyn şyğaryp, qūryltaidyñ bırınşı künı mağan tosyn syi jasadyñyzdar. Keln qalasyndağy qauymdastyqtyñ tızgının ūstağan Sädii Sürerge, Otandastar qoryna alğysymdy jetkızgım keledı. Sonau Qazaqstannan at arytyp kelgen Prezident keñesşısıne de alğysym şeksız. Qūryltaiğa Prezident keñesşısı emes, Prezidenttıñ özı kelgendei sezılıp tūr. Sebebı sız Prezidenttıñ qandastarğa degen ystyq yqylasy men sälemın jetkızıp otyrsyz», – dep, Abdurrahman aqsaqal jiynğa jinalğan jūrtqa aq batasyn berdı.

Atalmyş kıtapta, HH ğasyrdyñ orta şenındegı qazaq halqynyñ basyna tüsken auyr näubet, zūlmat jyldar turaly aitylğan.
Eske sala keteiık, qazaq tılınde jaryq körgen būl kıtaptyñ tūsaukeserı byltyr qazan aiynda «Otandastar qorynyñ» ūiymdastyruymen Qazaqstanda ötken bolatyn.
Futbol – ūiystyruşy oiyn
Qalyptasqan dästürge sai Qūryltaidyñ ekınşı künı futbol men ūlttyq sport jarystary, ūlttyq dästür, öner men tağamdardyñ därıptelgen toiymen jalğasty. Mektep jasyndağy Europanyñ är elınen kelgen balalardyñ marafon jarysy Altai qazaqtarynyñ Türkiiğa köşınıñ 70 jyldyğyna arnaldy.
Germaniida ötken osynau dübırlı dop dodasynda Fransii, Germanii, Danii, Gollandii jäne Qazaqstannan kelgen jalpy sany 11 komanda baq synady.

Finalda Keln qūramasyn jeñgen almatylyqtar ekınşı ret Qūryltai kubogın ūtyp aldy. Al Danii qūramasynyñ oiynşylary üşınşı oryndy ielendı. Byltyr Parijde ötken qūryltaida da «Almaty» komandasy jeñıske jetken bolatyn.

«Qūryltai Kubogın ekınşı ret Almatyğa alyp bara jatqanymyzğa quanyştymyn. Byltyr Fransii astanasy Parijde chempion atanğan edık. Biyl sol chempiondyq atağymyzdy qorğai aldyq. Türlı elden kelgen äuesqoi oiynşylarmen alañda qarsylas bolğanymen, alañ syrtynda qandaspyz. Bır-bırımızben tanysyp, telefon nömırlerımızben almasyp, bailanys ornatyp jatyrmyz. Osyndai jarystar ruhty erekşe köteredı», – deidı «Almaty» komandasynyñ kapitany Qainazarov Darhan.
Zalahtağy «Abai Úiı»
Sol künı Qūryltai Germaniinyñ Zalah qalasynda «QAZAN E.V.» nemıs-qazaqstandyq qauymdastyğy bazasynda «Abai Úiı» qazaq mädeni-ıskerlık üiınıñ resmi aşylu saltanatyna ūlasty. Būl – 2018 jyldan bastau alğan būl joba aisynda aşylğan segızınşı «Abai Úiı».

Būl şarağa Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıñ keñesşısı Mälık Otarbaev, «Otandastar Qory» KeAQ prezidentı Abzal Saparbekūly, Qazaqstannyñ Maindağy Frankfurt qalasyndağy Bas konsuly Tauboldy Ümbetbaev, Qazaqstannyñ Munhen qalasyndağy Bas konsuly Denis Rogov jäne būrynğy nemıs otandastar men qandastar qatysty.
Mälık Otarbaev aşylu saltanatynda söz söilep, nemıs-qazaqstandyq qauymdastyğyna öz tılegın bıldırıp, qoğamdastyqtyñ kıtaphanalyq qoryn toltyrar kädesyilar qaldyrdy.

Sodan keiın söz alğan Otandastar qorynyñ prezidentı Abzal Saparbekūly «Abai Úiı» qazaq mädeni-ıskerlık üiınıñ aşyluyna kelgen Bas konsuldar men qauymdastyqtyñ müşelerıne alğys aityp, jaña aşylğan üige «Otandastar qory» atynan estelık kädesyilardy tartu ettı.
«QAZAN E.V.» nemıs-qazaqstandyq qauymdastyğynyñ basşysy Valarii Ostvald kelgen qonaqtarğa alğysyn bıldırıp, mūndai joğary jauapkerşılıktı abyroimen alyp jüretının atap öttı. Qazaqstanğa tiımdı investisiilar tartu, sondai-aq otandas käsıpkerlerdıñ biznes äleuetın el ekonomikasyna jūmyldyru jūmysynda ainbai jūmys ısteuge jaña serpın beretının tılge tiek ettı.
Kezdesu soñynda Mälık Otarbaev pen Abzal Saparbekūly «QAZAN E.V.» nemıs-qazaqstandyq qauymdastyğy belsendılerınınıñ sūraqtaryna jauap berıp, qoğamdastyq alañynda ağaş otyrğyzdy.
Qūryltaidyñ kürmeuı
Üş künge sozylğan Qūryltai Kioln qalasynda öz märesıne jettı. Jiynnyñ jabylu saltanatynda söz alğan Qazaqstan Prezidentınıñ keñesşısı Mälık Otarbaev Memleket basşysynyñ qūttyqtau hatyn oqyp berıp, atajūrt Qazaqstan şettegı qazaq qandastarymyz ben otandastarymyz qaida jürse de bırge ekenın, qamqor bolyp, qoldauyn aimaitynyn jetkızdı.

Sonymen bırge jarysta top jarğan komandalar men üzdık öner körsetkender marapattaldy. Sondai-aq, Europa qazaqtarynyñ qadırlı aqsaqaly, belgılı qoğam qairatkerı Äbdırahman Chetinge Qazaqstan Prezidentı Qasym-Jomart Toqaevtyñ atynan ekınşı därejelı «Dostyq» ordenı tabys etıldı.

Atalğan ordendı Qazaqstan Respublikasynyñ Germanii Federativtık Respublikasyndağy Tötenşe jäne ökılettı Elşısı Nūrlan Onjanov tabystady.


Europa elderınde ömır sürıp jatqan qandastardyñ basyn qosqan alqaly basqosudy qazaqstandyq öner jūldyzdarynyñ gala konsertı tüiındedı.




Qūryltai qorytyndysy boiynşa Europa qazaq mädeni ortalyqtarynyñ jetekşılerı Qazaqstan Respublikasynyñ Prezidentı Qasym-Jomart Toqaevtyñ atyna ūsynys hat joldady. Onda 6 ūsynys qamtylğan.
Atap aitqanda, şettegı etnikalyq qazaqtardyñ Atajūrtqa viza alu räsımderın jeñıldetuge barynşa mümkındık jasau, 10 jylğa berıletın Atajūrt kartasynyñ tek qana belgılı mamandyq ielerıne ğana emes, ärbır qazaqqa berıluı; Qazaqstanda Düniejüzı qazaq jastarynyñ öz qūrby-qūrdastarymen ortaq jobalarda tabystyratyn joğarğy deñgeidegı forum ötkızu; özınıñ etnikalyq qazaq ekenın däleldei almai, Atajūrtqa köşkısı kelıp jürgen Auğanystan, İran, Päkıstan siiqty elderdegı qazaqtarğa köñıl bölu; Qazaqstanda bolatyn türlı ıs-şaralarğa şettegı qazaq belsendılerın de ūmytpai şaqyryp otyru jäne şeteldegı qazaqtarmen tıkelei jūmys jürgızetın Otandastar qorynyñ äleuetın arttyru jaiy ūsynyldy.