«Egemen Qazaqstan» gazetınde «Otandas ğalymdar forumynyñ» spikerı, ğalym Şenol Jädık turaly maqala şyqty

24 Aqpan 2026

Qazırgı medisina – ğylym, tehnologii jäne adamdyq jauapkerşılıktıñ toğysqan keñıstıgı. Būl salada jañalyq tek qūral-jabdyqpen ölşenbeidı, oilau mädenietımen, käsıbi etikamen jäne bolaşaqqa degen közqaraspen aiqyndalady. Bügıngı keiıpkerımız – medisina salasynan PhD, Kuveittegı Äl-Razi auruhanasy omyrtqa bölımınde därıger bolyp jūmys ısteitın otandasymyz Şenol Jädık. Ol – osyğan deiın mi men omyrtqağa qatysty 6 myñnan astam operasiiny sättı jasağan bılıktı maman.

Şenol Jädık Germaniinyñ Mains qalasynda düniege kelgen. Tört balanyñ äkesı, alty tıldı erkın meñgergen azamat. Onymen Astanada ötken Otandas ğalymdar forumynda tanysyp, ömır-deregın, ğylymi jolyn sūrap, bıraz derekke qanyqtyq. Ol özın tek belgılı bır eldıñ mamany emes, jahandyq medisinalyq keñıstıktıñ ökılı retınde qarastyrady eken. Soğan qaramastan, onyñ dünietanymynda ūlttyq tamyr men mädeni jauapkerşılıktıñ oryny erekşe.

Medisinalyq bılımın ol Mainstağy İogann Gutenberg universitetınde bastap, Frankfurt qalasyndağy Gete universitetınde mamandyq oquyn aiqtady. Al doktorlyq ğylymi därejesın Europadağy eñ bedeldı klinikalyq-ğylymi ortalyqtyñ bırı – Gamburg-Eppendorf universitetınıñ medisinalyq ortalyğynda qorğady. Būl oqu oryndary – tek bılım beretın mekeme emes, medisinalyq oidyñ, zertteu mädenietınıñ ortalyğy.

Şenol Jädıktıñ käsıbi joly – klinikalyq täjıribe men akademiilyq qyzmettıñ sättı üilesımı. Ol Kiel universitetınde bölım meñgeruşısı qyzmetın atqaryp, neirohirurgiilyq reanimasii bölımın basqardy. Osy kezeñde ol mi ısıkterı, balalar neirohirurgiisy, qan tamyrlary patologiisy jäne omyrtqa hirurgiisy salalarynda tereñ täjıribe jinaqtady. Şirek ğasyrlyq käsıbi qyzmetınde ol mi men omyrtqağa qatysty jüzdegen kürdelı operasiilardy sättı oryndady. Äsırese kürdelı jäne qaitalama omyrtqa operasiilary, endoskopiilyq jäne minimaldy invazivtı ädısterı, diskını tolyq auystyru operasiilary, robottandyrylğan hirurgii salalarynda joğary bılıktı sarapşy retınde tanyldy.

Sonymen qatar ol köptegen PhD doktorant-qa ğylymi jetekşılık jasap, joğary deñ­geidegı därıs oqydy. Neirohirurgiilyq inten­sivtı terapii salalary boiynşa resmi emtihan qabyldauşy retınde de qyzmet atqardy. Ol qazırgı hirurgiinyñ bet-beinesın jasandy intellekt, navigasiilyq jüieler jäne robottehnika tübegeilı özgertıp jatqanyn atap öttı. Onyñ pıkırınşe, būl tehnologiilar medisinada jaña standarttardy qalyptastyruda. Atap aitqanda, nauqastar üşın būl operasii däldıgınıñ aitarlyqtai artuy, minimaldy invazivtı ädıster arqyly tez sauyğu, auyrsynu men infeksii qaupınıñ tömendeuı, auruhanada bolu uaqytynyñ qysqaruy, asqynulardyñ azauy siiqty faktorlardy kömektesedı.

«Būl tehnologiilar älı tolyq standartty emdeu ädısıne ainalğan joq. Bıraq bız ony kütıp otyruğa emes, däl qazır qoldanuğa, damytuğa jäne jetıldıruge tiıspız», deidı ol. Şenol Jädık jasandy intellektıge syndarly közqaraspen qaraidy. Ol Jİ-dı adamdy almas­tyratyn küş emes, adam oiynyñ kömekşısı retınde qabyldaudy ūsynady. «Jasandy intellekt bızge köp närsege qol jetkızuge kömektesedı. Bıraq oilaudy tolyğymen oğan jükteu – ziitkerlık kerı ketuge alyp keluı mümkın. Būl äsırese keler ūrpaq üşın öte mañyzdy mäsele», deidı ol.

Onyñ aituynşa, adam balasy būryn internet arqyly aqparatty tūtynudy üirense, bügınde Jİ arqyly oilaudan bas tartu qaupımen betpe-bet kelıp otyr. Sondyqtan tehnologiilyq damu etikalyq jäne bılım beru ölşemderımen qatar jüruge tiıs. Osy tūrğyda elımızde Jasandy intellekt jäne sifrlyq damu ministrlıgınıñ qūryluyn ol mañyzdy ärı uaqtyly qabyldanğan şeşım dep bağalaidy. Būl qūrylym Jİ-dı damytu men qoldanudyñ ūlttyq standarttary­n qalyptastyruğa mümkındık beredı dep esepteidı.

Şenol Jädık joğary bılımdı maman retınde elımızdıñ densaulyq saqtau jüiesınıñ damuyna öz täjıribesı men bılımın üles retınde qosuğa daiyn ekenın aitty. Onyñ naqty ūsynystarynyñ qatarynda neirohirurgiinyñ türlı bağyttary boiyn­şa master-klastar ötkızu, medisinalyq bılım beru sapasyn arttyruğa bağyttalğan jūmys toptaryna qatysu, auruhanalarğa JCI halyqaralyq akkreditasiisyn aluğa qoldau körsetu, densaulyq saqtau salasyndağy sarapşylar men tehnologiilyq kompaniilardy tiımdı yntymaqtastyqqa bırıktıru jobasy bar. Bır sözben aitqanda, Şenol Jädık syndy qazaq azamatynyñ ozyq täjıribelı maman retınde şet elderde moiyndaluynyñ özı bız üşın ülken jetıstık.

 

Maqala avtory: Düisenälı Älımaqyn
Derekköz: egemen.kz

"Egemen Qazaqstan" Newspaper Features Article on Scientist Senol Jadik, Speaker at the "Forum of Qandas Scientists"