Altynai Nögerbek: Netflix jobasyna tüsu – mağan berılgen syi

29 Qaras'a, 2024

Ötken aptada İspaniinyñ Bilbao qalasynda Qarlag tūtqyndarynyñ tağdyry turaly filmnıñ tüsırılımı bastaldy. Qazaqstan men İspanii kinogerlerı bırıgıp tüsırıp jatqan būl kinotuyndyğa jahan jūrty jastanyp körgen «Qağaz üi» serialymen tanylğan äigılı rejisser Migel Anhel Vivas jetekşılık etedı. Kelesı jyly älemdegı eñ ırı striming platformasy sanalatyn Netflix-ten körsetıletın būl tarihi kinoda älem jūrtşylyğy «Qağaz üi» men «Elita» tuyndylary arqyly tanityn qos ispandyq ärtıs Migel Erran men Aaron Pipper oinaidy. Al qazaqstandyq ärtısterden Qazaqstannyñ eñbek sıñırgen qairatkerlerı Altynai Nögerbek pen Sergei Ufimsev, Dina Tasbolatova jäne Farabi Aqközov boi körsetedı. Tüsırılım tobyna kelesı jyldyñ basynda qosylatyn Altynai Nögerbekke habarlasqan edık.

– «Qarlag» turaly tüsırıletın būl filmge qalai ırıkteldıñız? Kasting Qazaqstanda boldy ma älde?

– İä, kasting Qazaqstanda ötkızıldı. Negızı, būl jobanyñ bastalğanyna 5 jyldai uaqyt boldy. Keiın koronavirus saldarynan älemdı pandemii qūrsap, joba jūmysy toqtap qaldy. Sosyn ūiymdastyruşylar qaitadan kasting jürgızdı. Men «Sen tüsesıñ» degen naqty jauapty biyl ğana aldym. Bıle bılseñız, kinoda «samoproby» degen format bar. Bız berılgen röldı oinap, ony taspağa tüsırıp, rejisserlerge jıberemız. Mūnda da solai boldy. Keiın produserler ol taspany İspaniiğa jıbergen. Sodan soñ ispan mamandary mūqiit qarap, eskertpelerın aitqan. Sosyn öz ırıkteulerın jasağan. Ekınşı kezeñ Almatyda boldy. Onda özım baryp, qatystym. Rejisser Migel Anhel özı qatysady dep edı, ökınışke orai sol kezde ol kele almady. Degenmen bızdıñ taraptağylar tüsırılımderdı bırden oğan jıberıp otyrdy. Sodan soñ naqty şeşım qabyldandy.

– Äleumettık jelıden baiqağanymyzdai, tüsırılım toby öz jūmysyn bastap ketse kerek. Al sız İspaniiğa qaşan jol jürgelı otyrsyz?

– Men būiyrsa kelesı jyly qañtar aiynda jol jüremın. Osyğan deiın Madrid qalasyna ekı ret baryp keldım. Bırınşı barğanymda rejissermen kezdesıp, jobany jıtı talqylap, öz keiıpkerlerımız turaly äñgımelestık. Ekınşı saparda akterlarmen chekap boldy. Alaida menıñ serıktesım kele almai, aqyrynda röldı rejissermen bır pysyqtap aldym. Būiyrsa, öz serıktesımmen qañtarda tüsırılım alañynda kezdesemın.

– Būl jobadağy öz rölıñız turaly qysqaşa aita ketseñız.

– Ondağy menıñ keiıpkerımnıñ esımı – Anar. Ol lager mañynda ornalasqan auyl tūrğyny. Bız tarihtan qazaq halqy zūlmat zamanda özınıñ jağdaiy joq bolsa da, özgege baryn berıp, meiırımdılık, jomarttyq tanytqanyn bılemız ğoi. Ata-babalarymyz qiyn-qystau kezeñde kielı jerımızdı meken etken barlyq ūltqa öz meirımın şaşyp, şapağatyn aimai körsetken. Osy kinoda da menıñ keiıpkerım sondai keiıptegı ananyñ rölın somdaidy. Rejissermen kezdesken kezde «Anar ol – Otan» dep aitqan-tyn. Sol söz mağan qatty ūnady. Jalpy, būl tuyndyda Qazaqstannan menımen qosqanda 4 ärtıs oinaidy. Dina Tasbolatova Aisūludyñ rölın oinaidy. Oraz atty keiıpkerdıñ rölın köp jyl boiy İspaniida tūratyn, kışıgırım tüsırılımderge tüsıp, täjıribe jinaqtap jürgen Farabi bauyrymyz somdaidy. Sonymen qatar onda M.Lermontov atyndağy memlekettık akademiilyq orys drama teatrynyñ beldı ärtısı Sergei Ufimsev te qatysady. Qalğany – ispandar, orystar, basqa ūlt ökılderı. Anar Jer-anasy, sondai-aq el anasy bolsa, al Oraz – qazaq intelligensiisynyñ beinesı. Aisūlu – qazaq äielınıñ, qazaq jarynyñ keiıpı. Bızdıñ qazaqtyñ äielderı adaldyqty jüregıne tu etken jandar ğoi. Elıne, jerıne, jaryna adal bolğan. Mūny bız tarihtan da bılemız. Sol alasapyran kezde tūtqynğa tüsken äielderge «Küieulerıñızden bas tartsañyzdar, balalaryñyzdy jäne özderıñızdı lagerden bosatamyz» dep şart qoiğan eken. Keibır äielder balalarynyñ baqyty men bolaşağy üşın bas tartuğa mäjbür bolyp, qolhat jazyp, bosap şyğyp ketse kerek. Al köpşılıgı, mysaly, sol lagerde tūrğan Mağjan men Säkennıñ äielderı öz jaryna adal bolyp, qasqaiyp soñyna deiın şydağan. Bızdıñ keiıpkerımız Aisūlu da sol qaisar azamatşalar sekıldı  – qazaq äielıne tän tazalyq, adaldyqtyñ simvoly. Qiyn jağdailar, tarihi oqiğalar qaşan da körermenge qyzyq dep oilaimyn... Körermen tarihi şyndyq pen ädebi şyndyqtan öz şyndyğyn körgısı keledı. Sondyqtan būl da sättı joba bolar dep ümıttenemın.

– «Älemdegı eñ ırı striming platformasy sanalatyn Netflix-tıñ filmıne tübı bır tüsemın» degen maqsat boldy ma sızde?

– Mümkın mūnym dūrys emes te şyğar. Degenmen men «Osyndai jobağa tüsemın, osyndai rejissermen jūmys ısteimın» dep maqsat qoimappyn. Bar aitarym, şamam kelgenşe öz ısıme adal boluğa tyrystym. Boi tüzep, aktrisa bolğaly berı ärdaiym osyndai tarihi, salmaqty, oi men ız qaldyratyn jobalardy tañdap kelemın. Köp jağdaida adam ömırı onyñ tañdauyna bailanysty örbıp jatady ğoi. Būl mağan Allanyñ bergen syiy şyğar. Älbette, men öte quanyştymyn. Men tüsken «Anağa aparar jol» kinosy köp elde körsetıldı. Sol kezde İspaniiğa da jol tüsıp, osy kinony köpşılık nazaryna ūsynğan edık. Sonda bızdı qarsy alğan elşı Baqyt Düisenbaev «İspandarmen bırıgıp, 
Qarlag-ta bolğan oqiğalary jaily film tüsırılse...» dep aityp qalğan edı. Sol kezdesu osy jobanyñ düniege keluıne bastama bolğan ıspettı.

– Özıñız Netflix köresız be?

– Netflix platformasy – reitingı joğary, öte sapaly, tanymal, älem auzynda jüretın akterlar men rejisserdı qamtyğan kinolarğa toly platforma ğoi. Ärine, uaqytymdy bölıp, ol jerden kino köruge tyrysamyn.

– Ol platformadan köbıne qandai janrdağy kinotuyndyny qaraisyz? Eñ süiıktı kinoñyz? 

– Bılesız be, «eñ süiıktı tuyndy» degenge jauap beru qiyn. Uaqyt ötken saiyn, adam eseigen saiyn onyñ tañdauy da özgeredı. Ol – bır. Ekınşıden, öner degen şeksız ğoi. Qazır ainalamyzda ah degızetın talantty rejisserlar men akterlar köp. Är janrda, är tılde, är öner tılınde söileitın keremet jobalar bar. Solardyñ ışınen «Menıñ süiıktı kinom», «süiıktı spektaklım», «osy rejisser – menıñ süiıktı rejisserım» dep aitu men üşın qiyn. Sondyqtan Netflix-tan men süisıne qaraityn kartina öte köp. Är kartinadan öz keregımızdı alamyz. Mazalap jürgen sūraqtarğa jauabymyzdy tabamyz.

– Juyrda «Qorqyt ata» kinofestivalınen jüldelı oralğanyñyzdy bılemız. Sızdı şeteldık kinosaiystardan alğan jüldesı köp qazaqstandyq ärtısterdıñ bırı desek, qatelespeimız.

– İä, men mūny maqtanyşpen aitamyn. Türkımenstan astanasy Aşhabadta ötken «Qorqyt ata» türkı älemı film festivalıne belgılı rejisser, menı älemge tanytqan myqty maman Aqan Sataevtyñ «Ūly dala tañy» atty tuyndysyn alyp bardyq. Men onda Jahan begımnıñ rölın somdaimyn. Al Qasym hannyñ rölınde oinağan Daniir Orazaev «Üzdık er adam rölı» nominasiisyn jeñıp aldy. Men ol üşın öte quanyştymyn. Odan bölek, qazaq ruhaniitynyñ ösıp-örkendeuıne zor üles qosyp jürgen Satybaldy Tökeevke «Türkı mädenietıne qosqan ülesı» syilyğy berıldı. Būl bız üşın märtebe boldy. Bız qūr qol qaitqan joqpyz.

– Äñgımeñızge rahmet! Iske sät!

 

Sūhbattasqan 

Älii Tıleujanqyzy

turkystan.kz