Jerlesımız "Köptegen adam AQŞ-qa qyzğylt közıldırıkpen qyzyqtap qarap, olardy qūşaq jai qarsy alatyndai köredı. Şyn mänısınde, mūnda qajyrly eñbektı talap etedı», - deidı.
Şottağy ärbır dollar esepte
Bügınde Johnson & Johnson kompaniisynyñ Soltüstık Amerikadağy, Kanadadağy jäne Puerto-Rikodağy filialdarynyñ qarjy josparlary Qazaqstannyñ qyzy Dinara Murtazinadan tys ötpeidı. Ol älemdık alpauyttyñ şyğyndaryn, budjetın, qarjynyñ artyğyn nemese jetıspeuşılıgın baqylaidy jäne kompaniiğa qarjy josparyn äzırleuge kömektesedı.
- Menıñ mındetım – är komandanyñ budjetın josparlau. Mūnda men bärın eskeruım kerek: jalaqy boiynşa tölemder, kommunaldyq qyzmetter men servisterge jūmsalatyn şyğyndar, jaña jobalardy ıske qosu jäne t.b. – dep Dinara Mūrtazina jasaityn ıstıñ män-jaiyna kırıspe jasady - Men mūnyñ bärın är komandanyñ biznes-serıktesterımen bırge esepteimın jäne jyl boiyna budjetterdı qadağalap otyramyn.
Eger, qandai da bır komandağa qosymşa qarjylandyru qajettıgın baiqasam, budjettı esepteu kezınde ne üşın, nege eskerılmegenın, kompaniiğa būdan qauıptıñ bar-joğyn, qai jerden qarajatty ünemdeuge bolatynyn, qaida investisii saluğa bolatyndyğyn men anyqtai bastaimyn.
Jalpy, eñ aldymen men budjettı jasaimyn, sodan keiın onyñ qaida jäne qalai jūmsalatynyn qadağalap otyramyn.
Qazır Dinara milliondağan şottardy op-oñai tüsınedı jäne köp mölşerdegı qarajatqa süiene otyryp jūmys ısteidı, bıraq boijetkennıñ jastyq şağynda osynşama ülken sandarmen jūmys ısteu josparynda bolmağan edı.
Qarjyğa kenetten paida bolğan mahabbat
Dinara Qostanai oblysyndağy Semiozernoe auylynda düniege kelgen. 8 synypqa deiın ol jergılıktı mektepte oqydy, sodan keiın onyñ otbasy Qostanaiğa köştı, sol jerde boijetken qyz mekteptı bıtırdı. Dinara mektepten keiın Halyqaralyq qatynastar fakultetıne tüsudı armandağan edı, al bıraq qarjyger bolu – tüsıne de kırıp şyqpağan edı.
- 11-synyp bastalar aldynda, jaz mezgılınde USAID ūiymy Qazaqstan men Qyrğyzstannan on oquşydan Ystyqköldegı jazdyq lagerıne qabyldau jūmystaryn jürgızdı. Men sol jerge jettım. Ol jaqqa bız Almaty arqyly jol jüruımız kerek edı, onda men poiyzben kelıp, KIMEP universitetınıñ mañyndağy jaldamaly päterge ornalastym. Bız universitettıñ aumağynda ashananyñ baryn bıldık jäne sol jerge tamaq ışuge bardyq, - dep Dinara estelıkterımen bölıse bastady - Men kampusqa kırgen kezde, men üşın basqa älemnıñ esıgı aşylğandai boldy. Jäne sol sätten bastap men osynda oqimyn degen şeşım qabyldadym, dei tūrğanymen osy uaqytqa deiın men būl universitet turaly estımegen ekenmın.

Tañdau jasaldy, armannyñ ıske asyryluyna «az-aq» qaldy – grantqa tüsu. Dinara qarapaiym otbasynan şyqqan - ol kezde anasy bankte jūmys ıstegen, al äkesı zeinettegı-äskeri bolğan. Aqysy qymbat universitette oqu otbasy üşın ülken şyğyn bolar edı. Sondyqtan mekteptıñ soñğy jyly Dinara oquğa tüsuge daiyndalyp, repetitordyñ kömegıne jügındı. Nätijesınde grantqa tüstım, bıraq menıñ armanymdağy mamandyqqa emes.
- Men ärqaşan halyqaralyq qatynastarda oqyğym keletın, bıraq sodan keiın biznestı basqaru bağytynda oqyğandy dūrys dep şeştım. Öitkenı şektı ball onda joğary boldy. Eger jinağan baldarymnyñ qosyndysy būl fakultetke jetıspeitın bolsa, men halyqaralyq qatynastardyñ grantyna tüsuım kerek edı. Nätijesınde men «qarjy jäne buhgalterlık esep» mamandyğyna tüsu üşın jetkılıktı jaqsy ball jinadym, söitıp men auysqan joqpyn, öitkenı būl bağyt mağan «kenetten» ūnap qaldy, - dep küldı Dinara.
«Ülken törttıktegı» ülken täjıribe
Qarjy älemı Dinarağa qyzyqty bolğany sonşalyq, universitettı bıtırgennen keiın boijetken «Ülken törttıktegı» kompaniinyñ Almatydağy filialynda – EY-de öz küşın synap körudı şeştı. Aldymen ol jerde tağylymdamadan öttı, al alty aidan keiın Dinara resmi türde auditor qyzmetıne qabyldandy. Būl pozisiida ol kompaniinyñ şyğyndaryn baqylap, qarjylyq esepter daiyndady jäne sandardyñ dūrystyğyn tekserdı. Sonymen qatar Ūlybritaniidağy Bristol universitetıne tüsu üşın daiyndalyp, nätijesınde «Bolaşaq» bağdarlamasy boiynşa oquğa tüstım.
Dinara «Qarjy jäne investisiilar» mamandyğy boiynşa magistr därejesın alğannan keiın Almatyğa oralyp, tağy da bır alpauyt «Ülken törttıktıñ» kompaniisy bolyp tabylatyn KPMG-nıñ Bağalau bölımıne jaña bılımımen jūmysqa ornalasty.
- Bız «Samūryq-Qazyna» qorynyñ «enşılesterın» bağaladyq, men elektr stansiisynyñ, QTJ-nyñ bırqatar bölımşelerınıñ jäne basqa da ūlttyq jäne jeke kompaniilardyñ auditı boiynşa bırneşe jobalarğa qatystym. Mūndağy jürgızılgen bağalau jūmystary bankterge olardy satu üşın qajet bolady, - dep tüsındırdı Dinara Mūrtazina.
Johnson & Johnson-ğa ış pysqandyqtan bardym
KPMG-de jūmys ıstep jürgen kezınde Dinara jūbaiy ekeuı tağy bır baqtaryn synamaq bolyp, AQŞ ükımetınıñ jyl saiyn jariilaityn Green Card lotereisyna qatysuğa şeşım qabyldağan. Olar baqytty biletke ielene otyryp, 2018 jyldyñ jeltoqsanynda otbasymen Amerikanyñ Florida ştatyna köşıp bardy.

Köşıp barğan soñ şamamen ekı aidan keiın erlı-zaiyptylardyñ qyzy düniege keldı. Söitıp, Dinara dekret demalysyna şyqqan. Bır jyldan keiın, pandemiinyñ beleñ alyp tūrğan kezeñınde, boijetken dekretten keiın özıne yñğaily oi-örıstı damytatyn jūmysty qarastyryp ızdenbei, sol būrynğy jūmysyna qaitadan şyğuğa şeşım qabyldady. Degenmen, tört ai ızdeıstıñ nätijesınde jeke medisinalyq kompaniida bos oryn tabyldy, onda Dinara taldauşy bolyp jūmysqa ornalasty.
- Būl kompaniinyñ Florida men Michiganda bırneşe klinikasy boldy. Men olardyñ budjetın jürgızıp, qarjylyq taldau jasadym», - dep eske alady sūhbattasuşy. – Bıraq ol jerde bır jyldai jūmys ıstegennen keiın zerıgıp ketkenımdı tüsındım. Barlyq jūmys üderısı retke keltırıldı jäne kündelıktı bır jūmysty qaita-qaita ısteuden jalyqtym. Sonymen qatar, EY jäne KPMG-dıñ korporativtık ortasynda köp jyldar boiy jūmys ıstegennen keiın mağan korporativtık ruh pen tūraqty qozğalys jetıspedı.
Bolaşaq ösımnıñ bolmaityndyğy da äser ettı, sondyqtan köp oilanbastan Dinara tüiındemesın ırı kompaniilarğa jıberıp, Johnson & Johnson korporasiisynda qalağan qyzmetın tapty.

Sūhbattasuşy atap ötkendei, jūmysqa ornalasu üşın sūhbattasudyñ bırneşe qiyn kezeñderınen ötuge «ülken törttık» kompaniilaryndağy jūmys täjıribesı jäne halyqaralyq sertifikattardyñ boluy kömektestı.
- «Ülken törttık» – būl halyqaralyq deñgeidegı kompaniilar, sondyqtan olardağy jūmys prinsipterı men standarttary öte ūqsas. Sonymen qatar, Qazaqstanda men halyqaralyq deñgeide bedeldı ACCA-dan (Sertifikattalğan buhgalterler qauymdastyğy - F) sertifikat aldym. Sondai-aq mende CFA sertifikaty bar – būl qarjy salasynyñ mamandaryna investisiilyq naryqta jūmys ısteuge mümkındık beretın halyqaralyq ülgıdegı qūjat. Sonymen qatar Ūlybritaniida magistraturany tämämdadym. Mūnyñ bärı mağan osy kompaniiğa jūmysqa ornalasuğa kömektestı. Ärine, sūhbatqa da jaqsy daiyndalu kerek», - dep tüsındırdı Dinara.
Mūndai «eñbek ötılınıñ» boluyna qaramastan, bızdıñ keiıpkerımız de qiyndyqtarğa kezıktı.
- Bastapqyda mağan öte qiyn boldy. Adamdarğa, terminologiiğa, keibır qysqartularğa, korporativtık mädenietke üirenısu kerek boldy. Basynda öz betımmen ısteitın tynyş, yrğaqty jūmysymnan ketkenıme qatty ökınetınmın. Joğary jūmys qarqyny sızden ünemı bırdeñe talap etedı, esepter tapsyryp, ünemı bır närsenı taldap, kezdesuler ötkızuıñız kerek. Bıraq qazır men özımdı jaily sezınemın», - deidı Dinara.
Dinaramen bız Ştattardağy ömır turaly da söilestık. Amerikada ol tört jylğa juyq ömır sürude, bıraq älı künge deiın būl eldıñ keibır erekşelıkterıne üirenıse almaidy.
- Bız, Qazaqstandyqtar, keibır erejelerdı ainalyp ötuge, bıreudıñ jağdaiyn tüsınuge jäne jalpy ikemdı boluğa dağdylanğanbyz. Būnyñ bır jağynan artyqşylyğy, ekınşı jağynan kemşılıgı bar. Mūnda barlyğy ärqaşan tärtıptı, qatañ erejelerdı ūstanady. Jüienı ainalyp ötu mümkın emes. Sız bärın nūsqaularğa säikes jasauyñyz kerek. Keide būl küş tüsıredı, bıraq sız būnyñ qajet ekenın tüsınesız. Eger bärı jüienı ainalyp ötetın bolsa, onda būl haosqa äkeledı jäne eşqandai örkeniettı qoğam mümkın bolmas edı, - deidı sūhbattasuşy Amerikadağy ömır turaly.

Köptegen adamdar AQŞ-qa qyzğylt közıldırık arqyly qyzyqtap qarap, el olardy qūşaq jai qarsy alady dep oilaidy, - deidı Dinara. Bıraq ıs jüzınde jağdai basqaşa.
- Amerikağa köşudı josparlağandarğa men eñ aldymen Amerika Qūrama Ştatyna ne üşın baratynyñyz turaly öz maqsatyñyzdy naqty qalyptastyrudy ūsynar edım, - deidı Dinara. Amerika tek aldyna maqsat qoia alatyn adamdardy qabyldaidy. Sızge «mañdai terıñızdı tögu» kerek, mūnda eşqandai tamyr-tanys kömektespeidı, bäsekelestık öte joğary. Sızdıñ qabıletıñızdı baiqau üşın sız şynymen de käsıbi maman boluyñyz qajet.
Şeksız şaryqtau nemese bolaşaq ömırge jospar
Dinara özıne ūnaityn kompaniidan ketudı josparlamaidy, bıraq qyzmet bağytyn bırşama özgertu mümkındıgın qarastyrady.
- Mūnda sız üzdıksız ösıp, dami alasyz, jūmys ıstep jatqan departamentıñızdı özgertıp, jaña bağyttardy zerttei alasyz. Sondyqtan, aldağy bır-ekı jylda men Qarjy taldauy bölımınıñ menedjerı nemese basşysy lauazymyna auysudy josparlap otyrmyn, būl menıñ qazırgı lauazymymnan joğary. Men būl lauazymğa daiyn ekenımdı sezemın», - dep josparlarymen bölıstı.
Otanyna oraluğa keletın bolsaq, Dinaranyñ otbasynda būl mäsele talqylanyp jürgen joq. Bıraq, onyñ aituynşa, olar Qazaqstanğa kez kelgen uaqytta orala alady, al sūhbattasuşyny «mūndai şeşım öte quantady».
- Eger bız qandai da bır sebeptermen elden şyğa almasaq, būl menı qatty küizelter edı. Bıraq bız mūnda zañdy türde ömır sürudemız, zañdy türde aqşa tabamyz, bız kez-kelgen uaqytta tuystarymyzğa kele alamyz, olar bızge bara alady, sondyqtan bärı aitarlyqtai emın-erkın. Bız Qazaqstanğa oralamyz ba? Kım bıledı,köre jatarmyz. Bıraq kez kelgen jağdaida, men öz elımdı jäne tuystarymdy qatty sağyndym», - dep qorytyndylady Dinara.
Şetelde jürıp ülken jetıstıkterge jetken otandastarymyzben sūhbattar siklı. Forbes Kazakhstan kompaniisymen bırlesken joba.