Qazaqstandyq qalai älemdegı eñ tanymal violonchelisterdıñ bırıne ainaldy?

01 S'ilde, 2023

Qazaqstandyq Eldar Saparaevty maqtanyşpen älemdegı eñ üzdık violonchelisterdıñ bırı dep atauğa bolady. Ol Şveisarii, Horvatii, İtalii, Germaniidağy halyqaralyq konkurstar syilyğynyñ iegerı. Ol bükıl älemdegı konsert zaldarynda öner körsettı. Qazır Saparaev Germaniida tūrady.

Eldar Saparaev Lublina öner akademiisynda (Slovenii) jäne Qazaq ūlttyq öner universitetınde sabaq berıp, Germanii men Şveisariidağy festivaldary aisynda kameralyq muzykamen ainalysady, jas oryndauşylardy qoldau qoryn basqarady, jeke konsertter beredı jäne dirijerlyq etedı.

Muzykant özınıñ köptegen jetıstıkterı üşın «sättılık hanymğa» qarapaiymdylyqpen alğys aitady. Bıraq sız qalai qarasañyz da, muzykanttyñ qajyrly eñbegın esepten şyğaruğa bolmaidy.

Jarqyn bolaşaqqa jol

Eldardyñ önerge degen süiıspenşılıgı onyñ anasynyñ sütımen boiyna daryğan.

- Anam skripkada oinady jäne Balerina boldy, Ol menı bala kezımnen Almaty opera jäne balet teatryna alyp bardy. Al äkem-violonchelist, onyñ violonchelge arnalğan aq jamylğysy bar edı, violonchelın aq jamylğyğa salyp Almatyda maqtanyşpen jüretını jäne oğan köptegen adamdardyñ köñılı tüsetını älı esımde.

Balettı  qalamadym, öitkenı olardyñ konserttık kiımderı menı ūiltatyn», - dep küledı Eldar – Men balettı öte jaqsy körsem de, muzykanttyñ jolyn tañdadym jäne daryndy balalarğa arnalğan Baiseiıtov atyndağy Almaty muzykalyq mektebıne tüstım jäne osylaişa äkem siiqty violonchelmen ainalysa bastady.

FOTO: jeke mūrağattan

Aspapqa degen süiıspenşılık bırden boldy, bıraq erte jasta Talanttyñ damuyna jalqaulyq azdap kedergı keltırdı, - dep küledı Eldar, sondai-aq jas violonchelisttı oinauğa mäjbür etu kerek edı, – dep naqtylady.

Mūnyñ bärı jasöspırım kezınde özgerdı, qalalyq jäne respublikalyq baiqaularğa gastrolder bastaldy jäne men aspapta jai ğana jaqsy oinap qana qoimai, eñ myqty muzykant bolğym keldı. Sodan keiın önerge degen qyzyğuşylyq küşeie tüstı, sondyqtan Eldar tek Almatyda ğana emes, elde de bırde-bır konserttı jıberıp almady, körmeler men mūrajailarğa bardy jäne bır sözben aitqanda, öner men şyğarmaşylyqqa bailanysty barlyq ıs-şaralarğa qatysty. Osyğan bailanysty tanystar Eldardy «kezbe» dep atady, al muzykanttyñ özınde el ışındegı damu jetıñkıremedı.

- Onyñ ışınde «mazasyzdyq» boldy, öitkenı Qazaqstanda men bärın bıletınmın: barlyq muzykanttardy, ärtısterdı, pedagogtardy. Menı qyzyqtyrğan jalğyz adam – kameralyq muzykadan sabaq bergen ūly muzykant  Vicheslav Turkestanovich Uzbekov boldy. Şostakovichtıñ kezınde Sankt-Peterburgte oqyğan danyşpan muzykant köptegen ūly kompozitorlardy kördı jäne olar turaly mağan köp närse aityp berdı. Men odan 15 jasymnan bastap oqydym. Onyñ arqasynda men älı de Qazaqstanda myqty muzykanttardyñ qatarynda boldym, bıraq basqa elge ketu kerek ekenın tüsındım, – dep eske alady sūhbattasuşy – Men europalyq muzykanttardyñ  Bethoven, Bahtyñ ruhyn sezıngım keldı.

Tağdyrly oqiğa

Eldar muzyka älemınde bağyñnyñ januy erekşe mañyzdy dep sanaidy: eger sızdıñ qabıletıñızdı baiqasa, mansap qūru oñaiyraq bolady. Būl onyñ Europağa köşıp, tağdyr şeştı oqiğanyñ arqasynda boldy.

- 1999 jyly menı Avstriiğa master-kursqa şaqyrdy - Aiman Mūsahodjaeva (qazaqstandyq skripkaşy, Qazaq ūlttyq öner universitetınıñ rektory-F) bızdı sonda apardy. Master-kurstyñ özı menı qyzyqtyrmady, bıraq sol kezdıñ özınde men ketkım keldı.

Master-kurstan keiın men kışıgırım konsertte aspapta oinadym, sodan keiın mağan bır ispandyq kelıp: «Eldar, būl sızdıñ sahnañyz emes, - dedı. Sız ülken zaldarda öner körsetuıñız kerek!»,-dedı ol. Mağan bır aidan keiın Venağa özınıñ tanysy Surih öner universitetınıñ professoryna basqa master-kursqa keludı ūsyndy. Men onda keldım, sodan professor menı tyñdap, Surihke oquğa şaqyrady. Üş aidan keiın men Surihtegı joğary muzyka mektebınıñ studentı boldym, eñ qyzyğy men grantqa tüsu üşın eşbır emtihan tapsyrmadym, - deidı maqtanyşpen aitty sūhbattasuşy.

Mekteptı bıtırgennen keiın Saparaev Şveisariida tūryp, özınıñ talantyn jetıldıre bastady. Eldar aitqandai, ol özınıñ aspabymen planetanyñ barlyq būryştaryna bardy, tıptı bır kezderı jerdıñ materikterden eñ alys ornalasqan jerı –Tristan-da-Kuni  aralynda konsert oinady, onyñ tūrğyndary öz tarihynda alğaş ret jandy muzykany estıdı.

Posle konserta na ostrove Tristan-da-Kuni

Tristan-da-Kuni aralyndağy konsertten keiın

FOTO: jeke mūrağattan

Jeke konsertterden basqa, Eldar körnektı muzykanttarmen bır sahnada öner körsetu baqytyna ie boldy. Ol tızımdeidı: aty añyzğa ainalğan rumyn pianistı Radu Lupamen oinady; älemge äigılı skripkaşy Dmitrii Sitkoveskiimen bırge olar ekı mūhitty jüzıp ötıp, gastroldık sapar jasady; avstriilyq violonchelist jäne dirijer Genrih Şifftıñ jetekşılıgımen «Don Kihot» simfoniilyq poemasynda,sondai-aq maestro Reinard Gebelmen bırge Gaidnnyñ violonchel konsertın öner körsettı.

Dirijirovanie orkestrom «Astana Opera»

«Astana Opera» orkestrınıñ dirijerlyğy

FOTO: jeke mūrağattan

Diplom alğannan keiın Saparaevqa Soltüstık Cheh filarmoniilyq, Budapeşt simfoniilyq, Qazaqstandyq memlekettık filarmoniilyq orkestrlerdı, sondai-aq «Astana Opera»orkestrın dirijerlau baqyty būiyrdy. Eldar Fransuz dirijerı Vilgelm Furtvengler qorynyñ müşesı jäne osy muzykanttyñ mūrasyn nasihattaumen jäne taratumen ainalysady.

- Dirijerlaudyñ eñ qiyn jerı – sızdıñ qūralyñyz-būl adamdar, ärqaisysynyñ köñıl-küiı men mınezı bar, sondyqtan sız būl adamdardy bırge jinap, nätijege jetuıñız kerek. Dirijer adamdardy öz degenı boiynşa aspapty oinauğa sendıru üşın jetkılıktı qatal mınezge ie boluy kerek, – dep tüsındıredı sūhbattasuşy – Bıraq men muzykanttardy jetelegendı ūnatamyn.

Eldar aitqandai, ol dirijer retınde är apta saiyn konsertter berdı. Bıraq ol süiıktı violoncheldı de tastamady jäne bır uaqytta ekı rölde jiı öner körsete bastady: violonchel jäne dirijer retınde. Būlai pandemii bastalğanğa deiın jalğasty.

Koronavirus muzykasy

Karantin bükıl älemdı kıdırtken kezde, Eldar Saparaevtyñ üiı Şveisariida boldy. Şekaralardyñ şūğyl jabyluy muzykanttyñ jūmysyn toqtatty,ol uaqytynda orala almady jäne Germaniida, Konstans qalasynda oqşaulanuğa mäjbür boldy. Bıraq mūndai jağdailar muzykanttyñ özıne de, qala tūrğyndaryna da paidaly boldy, öitkenı tūrğyndar karantinnıñ bırınşı aptasynda  Saparaev ūiymdastyrğan älemdegı alğaşqy balkon konserttık seriisynyñ kuäsı boldy.

FOTO: jeke mūrağattan

- Men Germaniida baspanasyz qalğandyqtan, Konstansadağy demeuşılerımnen olardyñ qonaq üiınde tūrudy ötındım. Mağan rūqsat etıldı, men 12 qabatty ğimaratta jalğyz qaldym. Jüzden astam bölme - bärı menıñ ielıgımde - Eldar küldı – Sodan keiın zerıkkenım sonşalyqty men kün saiyn qonaqüidıñ balkondarynyñ bırıne şyğyp, Bahtyñ suitasyn oinai bastadym. Keremet akustika boldy, öitkenı qonaq üi üş köp qabatty tūrğyn üimen qorşalğan, al būl amfiteatrdyñ bır türın qūrady. Adamdar är keş saiyn balkondaryna şyqty, men olar üşın qonaq üidıñ balkonynan aspapta oinadym.

Balkon konsertterı turaly aqparat bırden şağyn qalağa tarady, al Eldar Konstanstyñ basqa audandarynda oinauğa şaqyryla bastady. Sondai-aq, şatyrlarda konsertter boldy, mysaly, sinagoganyñ şatyrynda, onda Eldar bainşymen bırge «şatyrdağy skripkaşy» muziklınıñ tuyndylaryn oryndady. Germanii men Şveisarii şekarasynda qaiyrymdylyq konsertı de boldy.

Soñğy uaqytta Ştutgarttan tüsırılım toby kelıp, qazaqstandyq muzykant turaly şağyn film tüsırdı, ol keiınnen nemıs teledidarynda körsetıldı. Sodan keiın, Eldar aitqandai, ol eşqandai tabys turaly oilamady jäne özınıñ barlyq köşe konsertterın tegın berdı, bıraq saiyp kelgende, būl aqşadan da köp närse berdı: jaña tanystar jäne, ärine, tanymaldylyq.

Talantty ızdeu

Saparaevtyñ aituynşa, koronavirus kezınde köp närse özgerdı. Qazır muzykant otbasymen Konstansada tūrady jäne violonchelde - Lublinadağy memlekettık universitette jäne Qazaq ūlttyq öner akademiisynda köp sabaq beredı.

Bıraq muzykanttyñ basty tuyndysy – Klassik Konstanz kameralyq muzykasynyñ konserttık seriisy jäne jas oryndauşylardy qoldaudyñ attas qory.

- Kameralyq muzyka–oryndauşylar üşın eñ jağymdy jäne qyzyqty bağyt, öitkenı sız basqa muzykanttarmen kezdesesız, olarmen muzyka oinaisyz, täjıribe men energii almasasyz.

Bır kezde men şynymen özım qalağan muzykanttarmen oinau öte sirek bolatynyn tüsındım jäne älemge äigılı muzykanttardy şaqyru üşın konserttık qoiylymdar qūru turaly oiladym. Alğaşqy konsertten bastap jas talantty muzykanttardy ūly muzykanttarmen tanysuğa, olarmen bırge aspapta oinauğa jäne täjıribe jinauğa şaqyra bastady, - deidı keiıpkerımız.

 Eldar mūny: köptegen talantty adamdardyñ ataqty adamdarmen bailanysu mümkındıgı az, - dep tüsındıredı. Sızdı baiqap, ülken sahnağa şaqyru üşın sızge talantty bolu ğana emes,  öz-özıñızdı tanyta bıluıñız kerek, al mūny köptegen daryndy muzykanttar  da jasai almaidy, öitkenı olar bükıl ömırın jeke brendtı damytuğa emes, aspapta oinauğa bağyttaidy.

FOTO: jeke mūrağattan

Eldar daryndy balalardy oqu oryndarynan tabady, al keibıreulerı turaly onyñ muzykant ärıptesterı aitady.

- Menıñ şağyn qorym bar, bıraq balalarğa bır rettık kömek körsetpeimız, bız olar eseigenşe jetekşılık etemız. Mysaly, bızdıñ Qordyñ eñ jas tälımgerı nebärı 5 jasta edı, al ötken jyly ol 10 jasar Horvatiiğa konkursqa kelıp, bırınşı syilyqty jeñıp aldy. Men onyñ mansabyn älı de qadağalaimyn, qoldaimyn, kömektesemın», - dep bölıstı Eldar.

Altyn orden

Klassik Konstanz Eldar Saparaev belsendı qatysatyn jalğyz joba emes. Ol sonymen bırge Nu-İorkte ornalasqan Global Music Partnership (GMP) kompaniisynyñ teñ ūiymdastyruşysy. Ärıptesterımen,qazaqstandyqtarmen bırge Eldar türlı konsertter men festivaldar ūiymdastyrady, Europadağy GMP amerikandyq jobalaryn nasihattaidy.

2023 jyldyñ mamyr aiynda Eldar Surihtegı «jaqsylyq dybystary» simfoniilyq muzykasynyñ qaiyrymdylyq konsertıne qatysty, ony qazaqstandyq produser Änuar Esırkepov jäne QR SIM men Qazaqstannyñ Şveisariidağy Elşılıgınıñ qoldauymen «Aq-jol – M» qoğamdyq qory ūiymdastyrdy. Konsert balalardy qorğau künıne arnalyp, mümkındıgı şekteulı balalardyñ problemalaryna jäne oñaltu ortalyğyna kömek körsetuge nazar audardy.

FOTO: jeke mūrağattan

Saparaev Qazaqstannyñ Horvatiidağy Elşılıgımen de tyğyz jūmys ısteidı. Elşı Tölejan Barlybaevpen bırge kameralyq konsertter, Abai eskertkışınıñ aşyluy, şyğarmaşylyq keşter ötkızu siiqty bırqatar aksiilar ötkızdı. Respublikadan tys jerlerde Qazaqstannyñ mädenietıne qosqan ülesı üşın Eldar Saparaev «Türksoi» ūiymynan Abai atyndağy altyn ordenmen marapattaldy.

Avtory: Dari Andreeva

Şetelde aituly jetıstıkterge jetken otandastarymyzben sūhbat siklı. Forbes Kazakhstan kompaniisymen bırlesıp ıske asyryluda

Forbes.kz