Ekı jyl boiy jinağan şäkırtaqysyna qazaq tılı ortalyğyn aşqan Oksana

04 Mamyr, 2024

Oksana Nabieva – «Qoğamdyq qyzmet» nominasiisy boiynşa «Daryn» memlekettık syilyğyn alğan tıl janaşyry. Universitette ekınşı kurs oqyp jürgen kezınde qazaq tılın üiretetın ortalyq aşqan ol bügınde 7 myñğa juyq üirenuşınıñ qazaqşany emın-erkın üirenuıne sebepker bolğan. Qazaq tılın üiretude özındık ädıstemesı bar Oksana – bügınde arnaiy platforma oilap tauyp, memlekettık tıldı onlain rejimde üiretudıñ qyr-syryn jetık meñgergen bılıktı maman. Turkystan.kz tılışısı 1 mamyr – Qazaqstan halqynyñ bırlıgı künı qarsañynda memlekettık tıldı nasihattau ısıne belsendı aralasyp jürgen Oksanamen tıldesıp, sūhbattasqan edı.

«Qazaq mektebın qyzyl attestatqa bıtırgen jalğyz oquşy boldym»

Men – Jambyl oblysy Jañatas qalasynyñ tumasymyn. 6 jasymda otbasymmen bırge Taraz qalasyna köşıp keldık. Tūratyn jerımde orys mektebı 30 şaqyrym jerde boldy. Qaşyqtağy orys mektebıne qatynap oquğa jağdaiymyz kelmedı, al ata-anamyz bızdı jetkızu üşın tynbai jūmys ıstedı. Söitıp, jaqynda ornalasqan qazaq synybynda oquğa tura keldı. Mektepte oqyğan alğaşqy tört jyl oñai bolmady. Üide de qazaqşa eşkım söilemedı, älı künge deiın söilemeidı. Bıraq mūğalımderım tüsınıstıkpen qarap, meilınşe kömektestı, qoldaudy aimady. Aralasatyn ortam da däl solai boldy. Söitıp qazaq tılın bırte-bırte üirene bastadym. 5-synyptan bastap jyl saiyn Abai oqularyna jäne qazaq tılı men qazaq ädebietı boiynşa olimpiadalarğa qatysyp jürdım. Abaidyñ öleñderı sözdık qorymdy baiytuğa mümkındık berdı. Sol kezde jattağan Abaidyñ 80 öleñın älı künge deiın ūmytqan emespın.  

Üzdık oquşy sindromy qalyptasqandyqtan, törtınşı synypqa deiın  barlyğyn zuyldap, jattandy türde aityp beretınmın. Bıraq ne aityp jatqanymdy özım tüsınbeitınmın. Altynşy synypqa köşken soñ, qazaq tılıne degen qyzyğuşylyğym artyp, grammatika men tıl zañdylyqtary negızınde qazaq tılın üirenıp aldym. Segızınşı synypta qazaq tılın erkın meñgerıp, joğary deñgeide söileitın därejege jettım. Mektepte üzdık oquşy boldym. Qazır eske alsam, sol jyly qazaq mektebın qyzyl attestatqa aiqtağan jalğyz men ğana boldym.

11 synypqa aiq basqanda grant jeñıp alu üşın ŪBT-da tañdauly pän retınde matematika men fizikany tañdadym. Nätijesınde grant būiyryp, Qarağandydağy oqu oryndardyñ bırıne «Avtomattandyru jäne basqaru» mamandyğyna oquğa tüstım. Alaida bır aptadan soñ ol granttan bas tartyp, oqudan şyğyp kettım. Bır jyl boiy qaita daiyndalyp, keşendı test tapsyrdym. Söitıp, 2015 jyly Almatyda armandap jürgen tıl mamany mamandyğyna oquğa tüstım. Almaty sekıldı ülken megapoliske kün köru oñai emes. Söitıp, dairlyq ortalyğynda repetitor, keiın audarmaşy bolyp jūmys ıstedım.

«Ekınşı kursta oqyp jürgenımde tıl ortalyğyn aştym»

Almatydağy Dostyq üiınde «Qazaqşa söileiık» atty klubyn tegın jürgızgen kezım boldy. Bırte-bırte üirenuşıler sany arta tüstı. Keiın bırneşe sabaqtan soñ üirenuşılerdıñ ūsynysy boiynşa sabaqty aqyly türde jürgıze bastadym. Sebebı olar qazaq tılın tez üirengısı keldı. Al aptasyna bır ğana sabaq ötu kımge bolsa da azdyq etedı. Qaitsem de, tıl ortalyğyn aşamyn dep, şäkırtaqymdy jinap jürdım. Söitıp, jinalğan somağa kışıgırım keñse jaldap, sosyn oryndyq, üstel, taqta satyp aldym. Osylaişa, 2-kurs oqyp jürgen kezımde Almaty qalasynda öz ortalyğymdy aştym.

Universitet qabyrğasynda jürgende türlı konferensiiğa qatysyp, jurnalisterdıñ nazaryna ılıkken boluym kerek. Keiın olar bağdarlama jürgızuge kastingke şaqyrdy. Söitıp, jolym bolyp, 3-4 kursta Qazaqstan ūlttyq arnasynan taraityn «Menıñ Qazaqstanym» atty jobany jürgızdım. Onda 2019 jyldyñ jazyna deiın ıstedım.

Sosyn älemdı jailağan pandemii saldarynan qazaq tılın onlain formatta üiretuge köştım. Sodan soñ 2021 jyldyñ qyrküiegınde arnaiy jeke platformamdy aştym. Menıñ ädıstememnıñ basty erekşelıgı – adam özıne qolaily kezde sabaqty aşyp, qarai aluy. Avtobusta, tıptı şet memlekette otyrsañ da, qazaq tılın onlain oqi alasyñ. Odan bölek, kıtap retınde şyğarylğan avtorlyq küntızbem bar. Küntızbede jyldyñ on ekı aiyn qamtyğan 12 grammatikalyq qūrylym jäne 365 jaña söz berılgen. Iğni, qazaqşa müldem bılmeimın degen adamnyñ özı bır jylda 365 söz ben 12 erejenı üirene alady. Qazaq tılın üiretude jaña, tyñ ideilardyñ yqpaly zor. Deitūrğanmen eñ bastysy, otandastarymyz memlekettık tıldı dūrys meñgerıp, tüsıne alatyndai jağdai jasau kerek.

«Sabağyma Resei qazaqtary da qatysady»

Qazır ortalyğymdağy komandamda 25 adam jūmys ısteidı. Onyñ 18-ı – özım siiqty qazaq tılınen sabaq beretın mūğalımder. Sonymen qatar onda SMM-maman, mobilograf jäne äkımşılık qyzmetker de jūmys ısteidı. Mūğalımder menıñ ädıstemem boiynşa üiretedı. Al sabağyma 5 jastan 60 jas aralyğyndağy üirenuşıler qatysady. Bügınde zeinetke şyğyp, bıraq qazaq tılın üirenemın, oqimyn dep qyzyğuşylyq tanytyp jatqan adamdardyñ qarasy qalyñ. Keibır adamdar taza ädebi tılde söilegısı keledı. Endı bırı tüsınedı, bıraq oiyn jetkıze almaidy. Al keibıreuler müldem tıl bılmeidı. Mysaly, Reseide tūratyn, qazaqşa bılmeitın qazaqtar sany öte köp. Olar özderınıñ ana tılın bılgısı keledı. Olar menen kömek sūrap, mağan jügınedı. Osylaişa, olar Reseide tūryp, qazaq tılın üirenıp jatyr. Sondai-aq ministrlıkte, türlı organda jūmys ısteitın şeneunıkter de sabağyma qatysady.


Bız oquşylardan basqa, elımızdegı ırı kompaniilarmen da tyğyz jūmys ısteimız. Olar qyzmetkerlerıne qazaq tılın oflain rejimde üiretetın kurs, trening ötkızuımızdı sūraidy. Būl – naryqta qazaq tılıne degen sūranystyñ artyp jatqanyna dälel.

Osy künge deiın ortalyqta 7 myñğa juyq üirenuşı qazaq tılın üirenıp, erkın meñgerıp şyqty. Aldağy uaqytta Astanada da bır ortalyq aşudy josparlap jürmın.

«Qazaq tılı mağan köp mümkındık syilady»

Qazaq tılı – men üşın bır bağdarşamnyñ jasyl tüsı ıspettı. Jol sıltep, jön körsettı. Jol aşty. Köp mümkındık syilady. Ärı qūrmetımnıñ artuyna septıgın tigızdı. Sebebı jürgen jerımde qazaq halqynan, basqa ūlt ökılderınıñ airyqşa qūrmetıne bölenıp jüremın. Mūndai qarym-qatynas tek tıldı jetık bılgennen emes, mädenietın, salt-dästürın syilağannan, mūny nasihattauğa belsendı aralasqannan dep bılemın. Ainalama bılgenımdı üiretıp, paidaly boluğa tyrystym. Tıl bılgenımnıñ arqasynda Qazaqstan halqy Assambleisynyñ sessiisynda, äkımşılıkterde, türlı ıs-şarada jiı söz söilep jürmın. Al 2022 jyly Aqparat jäne qoğamdyq damu ministrlıgı «Qoğamdyq qyzmet» atalymy boiynşa «Daryn» jastar syilyğymen marapattağan bolatyn.


Söz soñynda barşañyzdy Qazaqstan halqynyñ bırlıgı künımen qūttyqtaimyn! Jaqynda elımızdegı keibır öñırlerde su tasqyny bolyp, tūrğyndar tosynnan kelgen apatty bastan keşırdı. Tabiği apatta halqymyz ūltqa, näsılge bölınbei, bır jağadan bas, bır jeñnen qol şyğaryp, barynşa qoldau bıldırıp jatty. Sondyqtan qiyndyqta da, quanyşta da ärdaiym bırlıgımız jarasyp, beki bersın der edım. 1 mamyr – būl ülken jäne jarqyn mereke. Qazaqstannyñ būdan beter damyğanyn, körkeigenın qatty qalaimyn! Aqjoltai jañalyq köp bolsyn! Bırlıgı jarasqan, köpūltty, köp etnos qonystanğan elımızdıñ mereiı ärqaşan üstem bolsyn!

 

Anel Jarylğasyn

turkystan.kz