Ūlybritaniida Abai änderınıñ ağylşyn tılındegı jinağy tanystyryldy

02 Jeltoqsan, 2020

«Abai. Book of Songs» – Abai änderınıñ kıtaby tūñğyş ret ağylşyn tılınde Qazaqstannyñ Ūlybritaniidağy Elşılıgımen onlain-konsert formatynda tanystyryldy. Kıtaptyñ tūsaukeserı jäne konsert qazaqtyñ ūly aqyny jäne ağartuşysy Abai Qūnanbaiūlynyñ 175 jyldyğyna arnalğan ıs-şaralar seriisynyñ bır parasy.

Kıtapty Qazaqstan Ūlttyq audarma burosynyñ qoldauymen Elşılık basyp şyğardy. Işınde Abaidyñ avtorlyğymen jazylğan 23 än men üş küi, sondai-aq partituralar men muzykağa beiımdelgen ağylşyn tılındegı änderdıñ mätınderı bar. Oqyrmandardyñ, sondai-aq, QR-kodtar arqyly www.kitap.kz saityna kırıp, Abaidyñ qazaq tılındegı änderın tyñdauğa mümkındıkterı bar.

Şotlandiinyñ ataqty aqyny jäne köptegen marapattardyñ iegerı, sonyñ ışınde bedeldı «Forward Prize for Poetry» jäne «T. S. Eliot Prize» te bar, professor Djon Bernsaid öleñderdıñ ağylşyn tılındegı audarmasyn jasady. Ol Abai lirikasynyñ mağynasyn jetkızıp qana qoimai, tüpnūsqa äuenderınıñ yrğağyna barynşa jaqyn boluğa tyrysty. Bedeldı Gildholl Muzyka jäne drama mektebınıñ professory Saimon Uills kıtapqa alğy söz jazyp, ony qazaq muzykasynyñ ruhyna arnady.

Onlain-konserttıñ aşyluynda Qazaqstannyñ Ūlybritaniidağy Elşısı Erlan Ydyrysov: «Abai keiıngı ūrpaqqa ädebi şyğarmaşylyğymen qatar qazaq mädenietınıñ ajyramas bölıgıne ainalğan bai jäne aluan türlı muzykalyq mūrasyn qaldyrdy. Kıtapty oqyğan ağylşyntıldı auditorii Abaidy jaña qyrynan aşady», – dedı.

Konsert aisynda Qazaq ūlttyq öner universitetınıñ rektory, älemge äigılı muzykant Aiman Mūsaqojaeva men Qazaq memlekettık simfoniilyq orkestrı Abaidyñ muzykalyq şyğarmalarynan popurri oryndady. Tanymal qazaqstandyq jas änşı, «Balalar Evrovideniesı – 2019» baiqauynyñ jüldegerı Erjan Maksim özınıñ tälımgerı Gülmira Ahmedirovanyñ fortepianodağy süiemeldeuımen «Jelsız tünde jaryq ai» änın tartu ettı.

Britanii estradasanyñ jaña jūldyzy Smilee «The Apple of My Eye» («Közımnıñ qarasy») änın oryndasa, opera änşısı Djozefin Hotorn türık pianisı İlaida Deniz Oguzdyñ süiemeldeuımen «Blessings on You» («Aittym sälem qalam qas») änın ūsyndy.

Qazaq folklorlyq muzykasynyñ şeberlerı Erlan Rysqali men Perizat Tūrarova dombyranyñ süiemeldeuımen «Ölsem ornym qara jer syz bolmai ma» jäne «Esıñde bar ma jas künıñ» änderınıñ klassikalyq nūsqalaryn şyrqady.

Kantri-rok stilıne mamandanğan britaniilyq änşı Annabel Pattinson «The Moon» («Jelsız tünde jaryq ai») änınıñ jañaşa interpretasiisyn ūsynsa, küişı Rüstem Nūrkenov «Torjorğa» küiın ejelgı aspap, dästürlı türde Abai küilerın oryndau üşın paidalanylatyn üş ışektı dombyrada oryndady.

Professor Dj.Bernsaid pen professor S.Uills Abai şyğarmaşylyğynyñ poetikalyq jäne muzykalyq aspektılerı turaly öz oilaryn ortağa saldy. Dj.Bernsaid: «Qazaq ağartuşysynyñ öleñderın audaru jūmysy şyğarmalarynyñ jan-jaqtylyğy men tereñdıgıne, sondai-aq yrğaqtyq erekşelıkterıne bailanysty öte qyzyqty ärı kürdelı boldy. Ūly aqyn özınıñ änderı arqyly tyñdauşymen sūhbattasady. Sonymen qatar qarapaiym, ūğynyqty tılde mahabbat, dostyq, qaiğy-qasıret, quanyş jäne basqa da emosiiğa toly kürdelı taqyryptardy talqylaidy», – dedı.

S.Uills öz monologynda qazaq muzykasynyñ erekşelıkterı men onyñ europalyq klassikadan tübegeilı aiyrmaşylyqtaryn taqyryp özegıne ainaldyrdy. Ol Abai şyğarmaşylyğy men jalpy qazaq muzykasy improvizasiiğa negızdelgenıne jäne oryndau boiynşa bekıtılgen nūsqaular jiyntyğyna bağynbaityndyğyna erekşe toqtady. Sondyqtan, onyñ aituynşa, ağylşyn tıldı oqyrmandar kıtaptağy änderdı oryndau kezınde improvizasii önerıne daiyn bolulary kerek ekenın atap öttı.

Konsert Elşılıktıñ saitynda, sondai-aq Facebook-tegı resmi paraqşasynda körsetıldı.

Book of Abai’s songs in English launched in UK