«Atameken antologiisy» jobasy: Gül Zarqūmarqyzynyñ öleñderı

01 Qyrku'i'ek, 2020

Qalamger qandastarymyzğa şyğarmaşylyq qoldau körsetıp, otandas aqyn-jazuşylardyñ  töl tuyndylarynyñ tuğan elınde keñınen nasihattaluyna mümkındık jasau maqsatynda «Otandastar Qory» KEAQ-nyñ arnaiy jobasy «Atameken antologiisy» bağdarlamasyn nazarlaryñyzğa ūsynamyz.

Şyğarylymnyñ būl sanynda Moñğoliidan kelgen qandasymyz,  tanymal aqyn  Gül Zarqūmarqyzynyñ bır top öleñderın jariilap otyrmyz.

Gül Zarqūmarqyzy 1974 jyly 15 qyrküiekte Moñğoliinyñ Ūlanbatyr qalasynda düniege kelgen. Halyqaralyq, Respublikalyq jyr mūşairalarynyñ jüldegerı. 2012 jyly «Jalyn» baspasynan «Jürektegı jüzık» atty kıtaby jaryq kördı.

Kereidıñ,
Kerbez qyzymyn,
Tektınıñ,
Terme ızımın.
Altaidyñ,
Arğy betınde,
Qaldyrğan,
Qara üi üzıgın...
Taumenen,
Tamyr jalğağan,
Asyp bır,
Aqqan arnadan.
Kök aspan,
Köñıl kögınde,
Qağyp bır,
Qanat samğağan.
Tağdyryn,
Tastap asqardan,
Altaidan,
Arman bastalğan.
Saqtardyñ,
Sazyn tyñdağan,
Bağzylyq,
Bal-bal tastardan.
Jorğalap,
Jorğa mınetın,
Syrğasy,
Sylq-sylq kületın.
Kereidıñ,
Kerbez qyzymyn,
Bağasyn,
Babyn bıletın.
Talaidyñ,
Tasyn qūlatqan,
Jauynyñ,
Jasyn şylatqan.
Tabany,
Tañda şyq basyp,
Janary,
Janğan şyraqtan.
Änı bar,
Äuen ,yrğaqty,
Tösengen,
Töre syrmaqty.
Köñılı,
Köktem,közı nūr,
Anadan,
Abaq jūrnaq-ty.
Aryna,
Adal qaraityn,
Balany,
Baqyt sanaityn.
Jartykeş,
Jaryq jalğannyñ,
Jyrtyğyn,
Jyrmen jamaityn.
Közderı,
Köktem közındei,
Sözderı,
Sönbes sezımdei.
Talaiy ,
Tağdyr keşken bır,
Bolmysy,
Bolat tözımdei.
Kereidıñ,
Kerbez qyzymyn,
Tektınıñ,
Terme ızımın.
Altaidyñ,
Arğy betınde,
Qaldyrğan,
Qara üi üzıgın...

        * * *

Börık şyñ,
Börte iyqty,bökterı öleñ,
Közıme,
Körınşı bır kök keregem.
Qasyñnan,
Qalai ğana alystadym,
Ör Altai,
Özegımnen teppegen eñ?!
Tuğan jer-
Tūma būlaq,tūmar meken,
Özıñde,
Ösıp şyqqan şynar böten.
Qaiyrylyp,
Qaita ainalyp barar bolsam,
Qūşaqqa ap,
Qūsa tögıp jylar ma eken?!   
                           
   * * *

Aspandağan armandarym ağylyp,
Altai senı betke alamyn sağynyp.
Adamzattyñ qoğamyna sii almai,
Allasynan medet kütken,şağynyp.
Menıñ atym-Tağylyq!

Qara közı şamşyraqşa jağylyp,
Qara tünnıñ keudesıne şam ılıp.
Qasiettı qara öleñmen qalatyn,
Qabır syndy dünieden jalyğyp.
Menıñ atym-Tağylyq!

Yñ-şyñy joq oñaşalyq tabylyp,
Yqtiirmen taba alatyn jany qūt.
Ysyrğanmen qanşa jürek qağysyn,
Yqylaspen qalğan talai bağynyp.
Menıñ atym-Tağylyq!

Narqy bölek tağdyrymen sabylyp,
Nalyp keide pendelerge qamyğyp.
Nazarynan tys qalmağan ğalamnyñ,
Naraulyğyn tanytsa da,jabylyp.
Menıñ atym-Tağylyq!

                          * * *
Tağdyrymdy tastap ketıp qalar em,
Tas üilerdı, tastaq joldy qalamen.
Mağan ğana arnalğandai bır üidıñ,
Mahabbatyn kötere alsa bar älem?!

Kötere alsa,erkındıktı kök pen jer,
Köşıp sonda barsa möldır köktemder.
Küreñıtken küzder qonaq bop tūrsa,
Künnıñ nūry,aidyñ syry tökken zer.

Keter edım,jüregımmen än salğan,
Kezdespedı,alystady qanşa arman?!
Tabiğattan taq ornatqan sol üidıñ,
Tañyn bälkım, sağynyştar qarsy alğan…

Jeter edım, añsap, şarşap, sağynyp,
Jerıgendei bar tırlıkten arylyp.
Tynyştyqtyñ besıgınde terbelgen,
Tylsym meken kütse menı sarylyp…

            * * *
Ükılı ker atym-ai armany ūşqyr,
Üzengısı ümıttıñ jalğanyp tūr.
Altaiyma aparşy añsadym ğoi,
Alatauyñ amal ne aldanyş jyr...

Ükılı ker atym-ai bağy basym,
Üzdıktırıp jürektı neğylasyñ?!
Tūmsa sūlu jūmaqta jürseñ dağy,
Tuğan jerdı añsaisyñ,sağynasyñ...

Ükılı ker atym-ai kümıs qanat,
Üzıledı köz jasym mūñ ūstap ap.
Ör Altaidyñ örınde tuğan öleñ,
Ör Altaidyñ örınde tynystamaq.


              * * *
Menıñ neden tüñılgenım-
Mañyzdy!
Senıñ neden ügılgenıñ-
Añyz-dy...
Ekeuımızdı,
Ör etken sol Ör Altai,
Ekeuımızdı,
Ökpeletken tärızdı...

Menıñ neden jylağanym-
Şyn edı!
Senıñ neden qūlağanyñ-
Syn edı...
Keñ keudesı,
Beiış bolğan Altaidyñ,
Kerek bolsa,
Bız dep soğar jüregı...

Menıñ neden qamyqqanym-
Anyq-ty!
Senıñ neden jalyqqanyñ-
Qalypty...
Eşkım ūqpas,
Jalğyz ğana şyndyq bar-
Ekeuımızdı,
Añsady Altai, zaryqty...