Nūr-Sūltan, BAQ.KZ tılşısı. 2017 jyly mausymda ötken Düniejüzı qazaqtarynyñ V qūryltaida Elbasy Nūrsūltan Nazarbaev şette jürgen etnikalyq qazaqtardy qoldau maqsatynda «Otandastar qoryn» qūrudy tapsyrğany belgılı. Sonyñ negızınde qor qūrylyp, bırqatar ıs-şara men jobalardyñ ūiymdastyruşy boldy. Osy rette, atqarylğan şaralar men aldağy mındetter jaily«Otandastar qory» KEAQ-nyñ Bırınşı vise – prezidentı Talğat Aduovpen äñgımelesken edık.
- Talğat Mūbarakūly, äñgımenı Otandastar qorynyñ negızgı maqsaty men mındetınen bastasaq.
- «Otandastar qory» kommersiilyq emes aksionerlık qoğamy 2018 jyly qūrylyp, öz jūmysyn jobalyq keñse formatynda otandastar üşın qyzmet körsetudıñ bıryñğai operatory retınde ūiymdastyryp keledı.
Özıñız bıletındei, Elbasy Düniejüzı qazaqtarynyñ V qūryltaiynda şettegı qandastarymyzğa bailanysty memlekettık saisattyñ negızgı bağyttaryn aiqyndap berdı. Olar – şettegı qandastarymyzdy jan-jaqty qoldau, Qazaqstanğa köşıp kelgen ağaiyndardyñ beiımdeluıne kömek beru jäne osy jūmystardy ıske asyruda zañnamalyq tūrğydan qamtamasyz etu.
Osy tapsyrmalar aisynda «Otandastar qory» qyzmetınıñ jalpy ūstanymy belgılenıp, 2019-2022 jyldarğa arnalğan Jol kartasy jasaldy. Bızdıñ maqsatymyz – osy bağdarlamany negızge ala otyryp, ūlttyq bıregeilıktı saqtau, qazaq diasporasyna qatysty memlekettık saisatty qalyptastyruğa yqpal etu.
- «Otandastar» qory Düniejüzı qazaqtarynyñ qauymdastyğymen bırlesıp jūmys ısteitın şyğar?...
- Ärine, «Otandastar qorynyñ» barlyq jobasy Düniejüzı qazaqtar qauymdastyğymen bırlesıp jüzege asyrylady. Ekı ūiym bırlese otyryp 7 bağytta jūmys ıstep jatyrmyz.
- Sol bağytarğa toqtalsañyz.
- Eñ äuelı şeteldık qandastarymyzdy qoldau jäne repatrianttardy beiımdeuge bağyttalğan memlekettık bağdarlama äzırleu; ekınşısı – bailanys-ortalyğy men qoğamdyq qabyldau jūmysyn üilestıru; üşınşı – qoğamdyq pıkır almasu alañdaryn qūru; törtınşı – bılım beru jobalary arqyly şeteldegı qazaq diasporalarynyñ balalaryna Qazaqstanda bılım aluğa yqpal etu; besınşı – şeteldegı qazaqtar arasynda qazaq mädenietın ılgerıletu; altynşy – qandastardyñ ıskerlık äleuetın nyğaituğa kömektesu jäne jetınşısı – Düniejüzı qazaqtar qauymdastyğy ainalasynda älemdegı qazaq diasporalarynyñ bıryñğai qūrylymdyq jüiesın qūru. Qazırgı tañda osy bağytta jūmys ıstep jatyrmyz.
- Aityp otyrğanyñyz negızınde şettegı qandastarğa qatysty. Al elımızge – tariha otanyna oralğan azammattarğa qatysty qandai şaralar atqarylyp jatyr?
- «Otandastar» qorynyñ basty mındetterınıñ bırı – biznestı ūiymdastyru üşın mümkındıkter beru jäne şetelde tūratyn otandastarğa jäne tarihi otanyna kelgen adamdarğa tabys tabu türınde kömek körsetu tetıkterın qūru. Osy jūmystardy da bız bırneşe bağytqa bölıp qarastyryp otyrmyz.
- Mysaly?..
- Mysaly, «Otandastar» qory Düniejüzı qazaqtar qauymdastyğymen bırlese otyryp, Biznestı qoldaudyñ memlekettık bağdarlamalary operatorlarymen ärıptestık qarym-qatynas ornatuda. Būl öz kezegınde türlı jobalardy ıske asyru kezınde budjettık qarajatty tiımdı paidalanu prinsipın saqtai otyryp, demeuşılık qarajatty tartu jäne beiındı ūiymdar men mekemelerdı bağdarlamalarğa qatysu arqyly jūmysqa tartuğa yqpal etedı.
Osy bağytta innovasiilyq jäne serpındı jobalardy damytu salasynda otandastarğa kömek körsetu boiynşa «Zerde» ŪİH» AQ-men özara yntymaqtastyq jasaldy. Astana Hub IT jobalarynyñ halyqaralyq parkı jelısı boiynşa bağdarlamalarğa qatysu boiynşa kömek körsetu üşın tiıstı biznes üderısterı qūryldy;
Otandastar mäselelerı boiynşa Bıryñğai bailanys ortalyğyn qūru jobasyn ıske asyru üşın «Qazaqtelekom» AQ-men jäne ŞOB damytu mäselelerıne kömek körsetu boiynşa «El Tiregi» qazaqstandyq şağyn jäne orta biznes qauymdastyğy» ZTB-men Memorandumdar jasaldy.
Būlardan bölek «Atameken» ŪKP, «QazAgro» Holdingı» AQ jäne onyñ enşıles ūiymdarymen, «Damu» käsıpkerlıktı damytu qory» AQ, «Kazakh invest» Ūlttyq kompaniisy» AQ-men memorandum jasau daiyndalyp jatyr.
- Sonda, osynşa ūiymmen kelısımşart jasasqannan keiın, qandastarymyzğa naqty qandai tiımdılıkter bolady?
- Sūrağyñ oryndy. Qazırgı kezde naqty nätije bolmasa, köp adam qūr kelısımşarttarda köñıl böle bermeidı. Sondyqtian da bız osy bağytta jürgızılgen jūmystyñ naqty nätijelerı qandai bolady degen saualğa da jauap ızdedık. Mysaly, joğarydağy kelısımşert, memorandumdardyñ nätidesınde:
Bırınşı: ŞOB jäne biznes bastamalardy, sonyñ ışınde şetelde tūratyn oralmandar men otandastarğa bağyttalğan memlekettık qoldau şaralaryn jinau jäne taldau. Biznes aşu üşın qatysu şarttaryn, nesieler men jeñıldıkter alu mümkındıkterın taldau;
Ekınşı: Oralmandar üşın biznes aşu mümkındıkterı boiynşa «derekter bazasyn» qūru;
Üşınşı: Naqty biznes aşu üşın «otandastarğa kömek körsetudıñ bıryñğai terezesı» şeñberınde konsultativtık jäne ädıstemelık kömek körsetu;
Törtınşı: Memlekettık qoldaudyñ qosymşa şaralaryn qalyptastyru.
Būdan basqa, yntymaqtastyq şetelde biznes-forumdardy Düniejüzı qazaqtar qauymdastyğymen bırlesıp ūiymdastyrudy (qazaqstandyq eksportty jäne brendterdı ılgerıletu) «Atameken» ŪKP men «Kazakh invest» Ūlttyq kompaniisy» AQ-nyñ biznes-missiilary şeñberınde josparlanady.
Sondai-aq, «Atameken» ŪKP-men yntymaqtastyq aisynda «Atameken» ŪKP biznes mäselelerı jönındegı bailanys ortalyğy men qordyñ Bıryñğai bailanys ortalyğy jüielerın integrasiilau boiynşa kelısımderge qol jetkızıldı.
- Talğat Mūbarakūly, osy jerde qandastarymyzğa arnalğan bıryñğai bailanys ortalyğy jaily keñınen toqtalyp ketseñız?
- Biyl 22 säuırde otandastardyñ mäselesın qabyldauğa jönındegı Bıryñğai bailanys ortalyğy ıske qosyldy. Osy jobany ıske asyru boiynşa Otandastar qory men Düniejüzı qazaqtar qauymdastyğynyñ infokommunikasiilyq serıktesı «Qazaqtelekom» AQ boldy.
İnfokommunikasiilyq serıktes bola otyryp, «Qazaqtelekom» AQ bailanys-ortalyğyn ūiymdastyru üşın bağdarlamalyq jäne apparattyq qamtamasyz etudıñ qajettı spektrın ūsyndy. «Qazaqtelekom» AQ kompaniilar tobyna kıretın Ksell, Altel jäne Tele2 mobildı operatorlarynan kelgen qoñyraulardy tegın boldyru mäselesı pysyqtaldy. Tiıstı jūmystar Bilain bailanys operatory jelısı boiynşa da jürgızıldı.
Sonymen qatar, «Atameken» ŪKP-men yntymaqtastyq şeñberınde «Atameken» ŪKP biznes mäselelerı jönındegı bailanys ortalyğynyñ bızdıñ bailanys ortalyqpen jüielı integrasiisy jürgızıldı. Sonyñ nätijesınde;
- biznestı memlekettık qoldaudyñ qolda bar şaralary, barlyq beiındı operatorlardyñ bağdarlamalary («QazAgro» Holdingı» AQ jäne onyñ enşıles ūiymdary, «Damu» käsıpkerlıktı damytu qory» AQ jäne t. b.) jüzege asyp jatyr;
- «Qazaqstanda memlekettık qoldaudyñ qandai şaralary bar?» taqyrybynda 8 myñnan astam sūrağyna jauap alyndy;
- bizneske bailanysty tuyndağan mäseleler boiynşa jäne
- buhgalterlık, zañ qyzmetterın jäne t. b. qyzmetterdı alu boiynşa «Atameken» ŪKP saityn paidalanu boiynşa keñester berıldı.
Mūnan bölek, jobany damytu şeñberınde: İntegrasii, «Zañ» elektrondyq derekter bazasy-zañnamalyq aktılerdı ızdeu; Qazaqstan azamattarynyñ şeteldegı qauıpsızdıgı jäne sondai-aq jedel järdem men kömek körsetu üşın QR SIM äzırlegen «Smart Travel KZ» mobildık qosymşasy; QR IIM, QR TSM köşı-qon jäne jūmyspen qamtu mäselelerı jönındegı derekter bazasy josparlanğan.
- Qazaqstanğa kelgen jäne keletın qandastarymyz üşın qūqyqtyq sauattylyq mäselesı de özektı ğoi.
- İä. Tıptı, bızdegı basty mäsele de osy deuge bolady. Sondyqtan qandastarymyzdyñ qūqyqtyq sauattylyğyn artyru maqsatynda L.N.Gumilev atyndağy EŪU, äl-Farabi atyndağy QazŪU, "QazGZU universitetı" AQ-men yntymaqtastyq şeñberınde praktikalyq jūmys aisynda beiındık kafedralarğa zañ keñesterın beru mümkındıgı josparlanyp otyr. Osyğan ūqsas qyzmettı ūiymdastyrudy aldağy uaqytta Qazaqstan advokattar odağy da qolğa alady.
Otandastar qory men Düniejüzı qazaqtar qauymdastyğy «bıryñğai tereze» qağidaty boiynşa qyzmet körsetu jäne naqty kömek körsetu üşın bıryñğai bailanys ortalyğynda qolda bar barlyq kömek türın şoğyrlandyru, «oralman» märtebesın alu, QR azamattyğyn alu, äleumettık jeñıldıkter men tölemder, memlekettık kömek tağaiyndau, sondai-aq oralmandar men köşıp keluşılerdı jūmyspen qamtudyñ aimaqtyq kvotalaryna jäne t. b. engızu tärtıbı boiynşa konsultasiilar beru boiynşa keşendı jūmystar jürgızıp keledı.
Sondai-aq, joba tūjyrymdamasyna säikes, Bıryñğai bailanys ortalyğy integrasiilyq jäne beiımdeu qyzmetterın körsetu, uäkılettı organdar üşın qoldanystağy zañnamany jetıldıru, otandastarğa kömek körsetu üşın şeşımder men bağdarlamalyq qūjattardy äzırleu jönındegı aqparatty jinau jäne taldau jönındegı basty element bolady.
Basqaşa aitqanda, Bıryñğai bailanys ortalyğy, äleumettık joba bola otyryp, ūqsastyğy joq jäne integrasiiğa beiımdeludı jäne kömektı qajet etetın halyqtyñ bır bölıgı bolyp tabylatyn tūlğalardyñ äleumettık-osal sanattarynyñ mäselelerımen ainalysady.
Bügıngı künı bailanys ortalyğy tehnikalyq rejimde jūmys ısteidı, biznes üderısterdı oñtailandyru, jūmystağy qatelıkterdı jou, jūmystyñ barynşa oñtaily rejimın taldau jürgızılude.
Sondai-aq, jobany damytu şeñberınde «Nur Otan» partiisymen, «Azamattarğa arnalğan ükımet» KEAQ-men, sondai-aq jergılıktı atqaruşy organdarmen bırlesıp Otandastar qory men Düniejüzı qazaqtar qauymdastyğy oralmandardyñ, qiyndyqtarğa tap bolğan basqa da otandastardyñ jeke qabyldauy üşın qoğamdyq qabyldau oryndaryn ıske qosu mümkındıgın pysyqtauda. Būl joba serıktesterdıñ demeuşılık kömegı esebınen ıske qosyldy jäne ıske asyrylyp otyr.
- Elbasy tapsyrmasynda şettegı qandastarymyzdyñ Qazaqstannan bılım aluyn arttyru üşın bılım kvotasyn 4 paiyzğa köteru tapsyrylğan edı.?
- İä, «Otandastar» qorynyñ basty mındeterınıñ bırı – bılım berudı arttyru.
Şet elderde tūryp jatqan qandastarymyzğa jyl saiyn Elımızdıñ oqu oryndaryna bölınıp otyratyn kvotanyñ sany 4 paiyzğa artty. Odan basqa, jyl saiyn JOO negızınde ötetın daiyndyq kurstaryna 1000 oryn bölıngen. Osy jyly 992 bala daiyndyq kursyn oqydy. Biyl alğaşqy ret qandastarymyzğa arnalyp, joğary oqu ornynan keiıngı bılım alu üşın stipendiilyq bağdarlama äzırlendı. Osy jyldyñ özınde 100-den asa oryn bölınetın bolady.
Onyñ syrtynda «Bolaşaq «Halyqaralyq bağdarlamalar ortalyğymen» bırlesıp, Qazaqstanğa diaspora arasynan studentterdı tartu boiynşa 30-dan astam JOO qatysatyn arnaiy saparlar bağdarlamasy bekıtıldı. Bügınde Moñğoliiğa, Reseide bolyp, Özbekstan men Qyrğystan elderıne ıs sapar josparlanyp jatyr.
Sonymen qatar, daryndy jäne bılımdı jastardy tärbieleu üşın bız «Umit Fund» kommersiilyq emes bılım beru qorymen bırlesıp, bağdarlamalaudy oqytudyñ eñ ozyq jüiesın paidalanatyn Fransuz Ecole 42 innovasiilyq metodologiisy negızınde bağdarlamalau mektebın qūru boiynşa jobany ıske asyryp jatyrmyz. Būl joba elımızde «Alem.ai» dep atalady. Joba tolyğymen jeke investor – mekteptıñ qūryltaişysy esebınen jüzege asyrylady.
Būdan bölek «Käsıpqor» Holdingı» KEAQ-men bırlesıp, oqu-öndırıstık ortalyqtar qūru jobasyn qolğa aldy. Onda «Qarapaiym zattar ekonomikasy» mamandyğyna, jaña tehnologiilarğa oqytu jäne Halyqaralyq kompaniilarda, onyñ ışınde elımızdegı bölımşelerde jūmys ısteuge mümkındık beru üşın mamandardy halyqaralyq standarttarğa sertifikattau qolğa alyndy.
Al «Mektep missiisy» dep atalytyn oqu bıtırgen soñ bırden jūmysqa ornalastyrylatyn IT mamandardy dairlau josparlanyp otyr. Onda IT-startaptardy ıske qosuğa qajettı mamandyqtar boiynşa bağdarlamaşylardy daiyndap, olardy aldağy uaqytta IT-salasynyñ kadrlyq äleuetın küşeituge paidalanatyn bolamyz. Alğaşqy 5 jyl ışınde mektepke qajettı IT-mamandardy ekı jyl tegın oqytpaqpyz. Äzırşe alğaşqy lekke 800-den astam student qabyldanady degen boljam bar.
- Mektep demekşı, şetelde tūryp jatqan qazaqtardyñ mektep jasyndağy balalaryna arnalğan bağdarlamalar da bar şyğar?
-Ärine, bar. Biylğy jyly, şeteldegı qazaq balalarynyñ Qazaqstanda demaluyna ülken mümkındıkter jasalyp otyr. Atap aitar bolsam, jyl saiyn «Baldauren» jazğy lagerıne bölınıp otyrğan kvota biyl 2 ese artty (288 oryn). Nazarbaev Ziitkelık Mektebınıñ negızınde jazğy demalysqa 150 bala jäne Aqparat jäne qoğamdyq damu ministrlıgımen bırlesıp, ZEREN-2019 jazğy lagerıne 100 balany şaqyrudy josparlap otyrmyz. Būdan bölek, Qazaqstan Temır Joly jäne «Samūryq Qazyna» Ūlttyq äl auqat qorymen bırlesıp «Tuğan elge saihat» jobasyna şettegı qandastarymyzdyñ balalaryn qamtu üşın 50 oryn bölınuıne qol jetkızdık. elımızdıñ Syrtqy ıster ministrlıgımen jäne QR BĞM Balalardy qorğau komitetımen bırlesıp, Qazaqstannan asyrap alğan balalarğa saihat ūiymdastyrmaqpyz. Būl joba şeñberınde şılde aiynyñ basynda AQŞ jäne Europa (İspanii, Ūlybritanii, Belgii) elderınen 50 bala ata-analarymen bırge Nūr-Sūltan qalasyna keletın bolady.
- Elge kelgen qandastar mäselesıne qaita oralaiyqşy. Soñğy kezde oralman kuälıgı, yqtiir hat alu mäselelerı uşyğyp bara jatqan sekıldı?
- Ras, kedergıler joq emes. Bız qazır sony jou jūmystaryn qarastyryp jatyrmyz. Sol üşın qandastardy zañnamalyq süiemeldeu şaralary qatar jürgızılude. Qabyldanatyn zañnamağa «Polik kartasy», «Türkiinyñ «kök kartasy» sekıldı «Qazaq kuälıgı» qūjatyn engızemız. Būl kuälık şeteldegı qazaqtarğa qazaqstandyq azamattarmen bırdei, sailau jäne sailanu qūqyğynan basqa, Qazaqstan territoriisynda emın-erkın jürıp-tūruyna, biznespen ainalysuyna, menşık iesı boluyna, zañdy türde jūmysqa tūruyna, tegın bılım aluyna, medisinalyq qyzmet jüiesın qoldanuğa tolyq mümkındık tuğyzady.
Būdan bölek, 2018 jyldyñ 16 nauryzynda tarihi otanyna kelgen, bıraq azamattyq aluğa ülgermegen «oralman» märtebesın ūzartu aksiisy bastaldy. Oralmandarğa Qazaqstan azamattyğyn oñailatylğan tärtıppen alu qūqyğy berılgen. Qazırgı tañda, Otandastar qory men Düniejüzı qazaqtarynyñ qauymdastyğy «oralman» märtebesın ūzartudyñ jeñıldetılgen tärtıbı boiynşa aksii jürıp jatqanyn aita keteiın.
Oralman märtebesı ony alğan künnen bastap bır jyl ötkennen keiın toqtatylady. Al qazır azamattyq alyp ülgermegen etnikalyq qazaqtarğa aksii şeñberınde "oralman" märtebesı 2019 jylğy 31 jeltoqsanğa deiın ūzartyp aluğa mümkındık bar.
- Ony qalai jüzege asyra alady?
- «Oralman» märtebesınıñ merzımı ötıp ketken azamat öz oblysynyñ nemese respublikalyq mañyzy bar qalanyñ jūmyspen qamtudy üilestıru jäne äleumettık bağdarlamalar basqarmasyna «oralman» märtebesınıñ merzımın ūzartu boiynşa oñailatylğan tärtıppen ötınış bere alady.
- Şettegı qandastardy ruhani qoldau jağy qalai jürgızıledı?
- «Otandastar» qorynyñ bağdarlamasynda būl mäsele de şet qalmady. Būl rette jergılıktı qoğamdyq bırlestıkterınıñ bazasynda «Qazaq Yui» Qazaqtyñ ūly mädeni-ısker üiler jelısınde «Abai» mädeni ortalyqtary men «Atameken» ıskerlık üilerın aşu arqyly, kez kelgen adamğa qazaq mädenietın, ädet-ğūrypyn jäne tılın üirenuge mümkındıkter jasau jūmystaryn atap ötken jön. Osyndai qazaqstandyq mädeni jäne ıskerlık üilerdıñ aisynda qazaq halqynyñ ūlttyq jañğyruy men şet elderde tūratyn etnikalyq qazaqtardyñ jan-jaqty damu mäselelerındegı yntymaqtastyq arta tüsetını sözsız.
Qazaq halqynyñ mädenietın, ädebi jäne ruhani qūndylyqtaryn saqtau maqsatynda «Qazaq Yui» Qazaqtyñ ūly mädeni-ısker üilerın ūlttyq kiımmen, ūlttyq muzykalyq aspaptarmen, önımdermen, ädebiettermen, oqulyqtarmen qamtamasyz etıletın bolady. Al Qazaqstanda satylatyn otandyq tauarlardy jäne otandastarymyzdyñ biznes-bastamalaryn qoldau maqsatynda «Atameken» biznes-üiın damytatyn bolamyz. Qazaqtyñ ūly mädeni-ısker üilerı halyqtyq diplomatii prinsipımen qazaqtar arqyly biznes ideilardy tıkelei ılgerıletuşısı bolady.
- Äñgımeñızge rahmet.
- Özıñe de rahmet, osy sättı paidalana otyryp, qandastarymyz Bailanys-ortalyğyna kez kelgen sūraqtar boiynşa tömendegı bailanys türlerımen habarlasuğa bolatynyn aita ketkım keledı.
1404 (barlyq Qazaqstandyq mobildı operatorlar üşın tegın)
8 800 080 1404 (barlyq Qazaqstandyq qalalyq qoñyraular üşın tegın)
+7 (7172) 981404 (barlyq Qazaqstandyq qalalyq qoñyraular üşın tegın , halyqaralyq qoñyraular üşın şeteldık operatorlar belgılegen stavkamen)
8 701 000 1404 (WhatsApp, Telegram habarlamalar üşın)
E-mail: komek@oq.qov.kz
Skype: komek@oq.qov.kz