Ädıl Doşaev «Senım jäne alğa ūmtylu kedergılerdı jeñuge kömektesedı, - deidı.
Ädıl Doşaev mūnai-gaz sektorynda 15 jyldan astam uaqyt jūmys ıstedı. Ol ırı kompaniilarda jūmys ıstedı, jauapty qyzmetter atqardy jäne ırı jobalardy jürgızdı, bıraq belgılı bır uaqytta «töbege tıreldı» jäne odan ärı ösu üşın saladan ketuge şeşım qabyldady. Onyñ öz tarihy özıne senu üşın şabyttandyrady.
Jaña qiyndyqtarğa degen ūmtylys armandarğa jeteleidı
F: Ädıl, özıñız turaly azdap aityp berseñız. Qazaqstanda nemen ainalystyñyz?
- Men Batys Qazaqstan oblysynyñ Aqsai qalasynda düniege keldım. 2005 jyly «Mūnai jäne gaz ken oryndaryn igeru» mamandyğy boiynşa Q.Sätbaev atyndağy QazŪTU-dı bıtırdım. Osydan keiın men mansabymdy «Qaraşyğanaq Petrolium Opereiting B.V.» kompaniisynda injener bolyp bastadym.
Bes jyldan keiın jañalyqqa degen ūmtylys menı Astanadağy Eni kompaniisyna jūmysqa alyp keldı. Onda men Qaraşyğanaq ken ornyndağy kürdelı jobalarmen, Oral mañyndağy elektr stansiisyn jäne Qaraşyğanaqtağy gaz öñdeu zauytyn jobalaumen ainalystym. Sondai-aq, Mañğystau oblysynyñ auyldarynda bırneşe balalar sport keşenderın salu jönındegı äleumettık jobalardy basqardym. Bızde keremet komanda bolğan edı jäne köptegen qyzyqty jobalarmen qoin-qoltyq jūmys jasadyq.
Menıñ ülken armandarğa degen adaldyğym jäne ūly eñbektegı erlıktıñ bır bölıgı boluğa degen ūmtylysym menı Amerika Qūrama Ştattaryna äkeldı.
F: Ärine, būl oñai bolmağany anyq…
- İä, men tıldık kedergıge, jaña mädenietke beiımdeluge jäne ülken bäsekelestıkke tap boldym. Bıraq men kün saiyn özımnıñ jan düniemdegı jaña küştı jäne batyl şeşım qabyldau siiqty sezımımdı oittym. Men tıldı üirendım, bılımım men dağdylarymdy keñeittım. Menıñ yntam men küş-jıgerım marapattaldy – men Wood Group kompaniisyna jūmysqa ornalastym. Ol köptegen mūnai-gaz kompaniilary üşın injenerlık jobalar jasaidy, mūnda men jūmysty jañadan bastadym.
F: Sız Tesla kompaniisyna qalai kırdıñız jäne onda nemen ainalysasyz?
- 2008 jyly men Forbes jurnalyn oqydym jäne onda «Dağdarystar — oquğa barudyñ eñ jaqsy uaqyty» degen jazu közıme ottai basyldy. Mıne, sodan men Texas A & M universitetınıñ MBA bağdarlamasy boiynşa oquğa tüstım.

- Sodan keiın men Tesla men SpaceX-ke tüiındememdı joldadym, - dep bızdıñ keiıpkerımız äñgımesın jalğastyrdy. - Bıraz uaqyttan keiın mağan Tesla-dan habarlasty. Sūhbat üş kezeñnen tūrady eken, sättı öttı jäne tura sol kezde men qai departamentke joldama alğanymdy bılgım keldı. Men injenerlık salağa baratyn şyğarmyn dep oilağan edım, bıraq menı jetkızu tızbegın basqaruğa jıberdı. Menıñ kürdelı jobalardy basqaru salasynda ülken täjıribem jäne bağa kelıssözderın jürgızu prosesı de özım öte ūnatyp jasaityn ıs bolatyn.
Teslada qateler bolmaidy, qateden sabaqtarğa ğana oryn bar
- Men Tesla kompaniisyna jahandyq jabdyqtau menedjerı retınde qosyldym, - dep Ädıl Doşaev äñgımesın jalğastyrdy. - Onda ekı jyl boiy men avtomobil batareilary men elektr jetekterın şyğaratyn öndırıstık jelılerge arnalğan jabdyqtardy satyp alu jūmystarymen ainalystym. Al 2022 jyldyñ qyrküiegınen bastap men avtomobil komponentterın qaitaruğa arnalğan jetkızu tızbegın basqaramyn.
F: Kompaniida jūmys qalai ūiymdastyrylğan?
- Mağan Tesla – korporativtı orta bolğany, mūnymen qatar burokratiinyñ joqtyğy üşın qatty ūnaidy. Būl ierarhiisy joq jäne şyñdalğan, özıne senımdı adamdar şoğyrlanğan kompanii, al basqa şaruağa olardyñ uaqyty da joq. Men Tesla-nyñ planetanyñ tūraqty energiiğa köşuın jedeldetetın missiisyna senemın. Tesla tek elektromobilder şyğarumen ğana emes, sonymen qatar kün elektr jelılerın qūrastyru jäne ornatu, zaridtau stansiilaryn öndıru syndy kürdelı ärı mañyzdy ıstermen de ainalysady. Menıñ Tesla-dağy jūmysym kompaniinyñ maqsattaryn jüzege asyrudyñ ajyramas bölıgı bolyp tabylady. Mūnda şyğarmaşylyq, innovasii jäne joğary nätijege jetuge degen ūmtylys bağalanady.

- Osynda men ärtürlı mädeni jäne käsıbi ortadan şyqqan adamdar innovasiilyq önımder jasau üşın bırge jinalğan köpūltty komandada jūmys ıstegenıme öte quanyştymyn. Būl bızge özara ideilarmen bölısuge jäne jūmysymyzğa ärtürlılık äkeluge mümkındık beredı. Mysaly, bızdıñ komandamyzdağy jıgıtterdıñ elderı men mädenietterı ärtürlı, degenmen bız bır-bırımızden üirenemız, kelıssözder jürgızu jönındegı öz dağdylarymyzdy damytuğa kömektesemız. Ol jerdegı dostyq atmosfera ärkımdı özın sol komandanyñ qūndy müşesı retınde sezındıredı, qūlşynysty arttyrady. Kompaniida men körnektı adamdarmen jūmys ısteuge mümkındık aldym. Jäne eñ mañyzdysy, Tesla-da qateler bolmaidy, qatelıkterden sabaqtarğa ğana oryn bar. Men osyndai bıregei kompaniinyñ bır bölıgı bolğanym üşın özımdı maqtan tūtamyn.
Kedergıler – ösu mümkındıgı
F: Tesla-da tabysty mansap qūruğa ne kömektestı?
- Menıñ jetıstıgımnıñ mañyzdy qūramdas bölıkterı adaldyq, tabandylyq jäne ösuge ūmtylu siiqty qūndylyqtarym dep sanaimyn. Özımnıñ atam men üşın tabandylyq pen ösudıñ tamaşa ülgısı boldy. Öitkenı ol bır kezderı Oral oblysyndağy jalğyz ūlty qazaq sovhoz direktory bolğan jäne öz ömırın auyldardy damytuğa jäne qūrylysyn saluğa arnağan. Äkem men üşın adaldyqtyñ basty mysaly bolyp tabylady. Öitkenı 1990 jyldardyñ aiğynda Aqsaida jekeşelendıru salasyn basqardy jäne barlyğyna tūrğyn üilerın jekeşelendırıp aluyna riisyz järdem berdı.

F: Kremnii alqabyndağy ömırıñızdı qalai sipattap berer edıñız?
- Būl jerde talanttar, innovasiilar öte köp jäne älemdı jaqsy bağytqa özgertemın degen qūştarlyq ärqaisysynyñ boiynda bar dep oilaimyn. Būl jaña tehnologiilar paida bolatyn, şekaralary bolmaityn jäne armandar şyndyqqa ainalatyn qasiettı jer dep aitsam da artyq bolmas. Mūnda men TMD-dan kelgen türlı käsıbi salalarda qyzmet atqaryp jatqan jıgıtterdı köptep kezdestırdım.
F: Qazaqstandyq jas ūrpaqtarğa qandai keñester bergıñız keledı?
- Men jas qazaqstandyqtardyñ özderıne jäne öz küşterıne qandai jağdai bolmasyn senuıne, tyrysyp köruıne jäne sätsızdıkterden qoryqpauyna keñes bergım keledı. Ärqaşan sız qūlağan sätte tūryp, ärı qarai jaña jolmen jüre beruıñız kerek. Ärbır kedergı – ösu mümkındıgı. Ünemı özın-özı jetıldıruge ūmtylu kerek jäne şekteuler tek bızdıñ sanamyzda bolatyndyğyn ūmytpau kerek. Sodan keiın sız armandardyñ qalaişa şyndyqqa ainaluy mümkın ekendıgın özıñız de baiqaisyz. Ülken maqsatqa ūmtylyñyz jäne eşqaşan berılmeñız. Sızdıñ armanyñyzdağy barlyq mümkındıkter öz qolyñyzda. Eger sız özıñızge senıp, kez-kelgen kedergılerdı eñsere otyryp, alğa ūmtyludan qoryqpasañyz, sız qalağan armanyñyzğa qol jetkıze alasyz!
Şetelde jürıp ülken jetıstıkterge jetken otandastarymyzben sūhbattar siklı. Forbes Kazakhstan kompaniisymen bırlesken joba.