Jalaqy bonustarynyñ bır bölıgı aksiilar türınde berıledı deidı Google-da jūmys ısteitın qazaqstandyq

21 Mamyr, 2024

Jyl saiyn Google, Meta, Apple, Amazon, Microsoft jäne t.b. ğalamdyq IT-giganttarynda jūmys ısteitın qazaqstandyqtardyñ sany artyp keledı. Forbes.kz jerlesterımızdıñ bırı Arman Bolatpen sūhbattasty. Ol AQŞ-qa köşu, jūmysqa ornalasu jäne joğary tehnologiilyq korporasiilarda jūmys ısteu erekşelıkterı turaly aitty.

 Arman Amerikağa köşuıñız turaly tolyğyraq aityp berıñızşı.

Men Almatyda tuyp öskenmın, Respublikalyq fizika-matematika mektebın bıtırıp, «Bolaşaq» bağdarlamasy boiynşa 2009 jyly AQŞ-qa joğary bılım aluğa bardym. Arizonadağy tıl kurstaryna bır jyldai qatystym. Ol bakalavr jäne magistr därejesın Pittsburgte (Pensilvanii) ornalasqan Karnegi Mellon universitetınde komputerlık injenerii mamandyğy boiynşa aldym. Būl şynymen qyzyqty täjıribe boldy. Qazaqstannan bır top ümıtkerler AQŞ-qa attandyq, sondyqtan bolar jaña ömır jağdailaryna bızge bırge beiımdelu oñaiyraq boldy. Alaida, köp ūzamai menı amerikandyqtarmen bırge tūratyn jataqhanağa auystyrdy. Mentalitettegı keibır aiyrmaşylyqtarğa bailanysty aldymen «mädeni şokty» bastan ötkerdım. Bıraq bıraz uaqyttan keiın men amerikandyq ömır saltynyñ (life style) yrğağyna üirendım.

Üzdık studenttık jyldar zymyrap öte şyqty, alğan bılımderın qoldanu uaqyty keldı...

- İä. Amerikandyq üzdık universitetter tülekter üşın jūmys ızdeu prosesın äldeqaşan jaqsy jolğa qoiğan. Universitet jylyna bırneşe ret ülken jūmys järmeñkesın ūiymdastyrady, oğan älemnıñ tükpır-tükpırınen üzdık kompaniilardyñ ökılderı qatysady. Keide tıptı jūmys beruşı retınde kelgen osy oqu ornynyñ ötken jylğy tülekterı de özderınıñ jeke käsıbi täjıribesımen aşyq bölısedı. Soñğy kurs studentterı tüiındemenı jıbere alady jäne eger jauap oñ bolsa, olar kompaniinyñ keñsesınde keñ auqymdy sūhbatqa şaqyrylady. Mende osy joldy öttım, menı Microsoft-qa sūhbatqa şaqyrdy. Bırınşı sūhbat kampusta, qalğany Sietlde (Vaşington ştaty), ol jerde men 2,5 jyl jūmys ıstedım. Tört sūhbat tıkelei ūsynylğan lauazym boiynşa sūraqtarğa negızdeldı, al bıreuı mınez-qūlyq turaly, iğni sız topta qanşalyqty jaqsy jūmys ıstei alatynyñyzdy bağalaidy.  Būl kezeñde jasandy imitasiilanğan jağdai berıledı jäne sız belgılı bır mäselelerdı qalai şeşetınıñızdı aituyñyz kerek. Būl sızdıñ qandai adam ekenıñızdı sipattaityn mınez-qūlyq sūhbaty barlyq ırı amerikandyq korporasiilarda jūmysqa qabyldau kezınde negızgı kriteriilerdıñ bırı bolyp tabylady.

Jalpy alğanda jūmysqa ornalasu prosesı aitarlyqtai qūrylymdalğan, ornyqqan. Microsoft ta basqa kompaniilar siiqty bos jūmys oryndaryn resmi veb-saitta ornalastyrady jäne kez kelgen adam öz tüiındemesın qarauğa jıbere alady.

Microsoft korporasiisynda bağdarlamaşy bolyp jūmys ıstegen kezde men OneDrive, Skype jäne Teams önımderın äzırleuge qatystym. Bır-ekı jyldan keiın Google-ğa jūmysqa ornalasyp, Silikon alqabyna köştım. Qazırgı tañda men ağa bağdarlamalyq qamtamasyz etu injenerı lauazymyndamyn. Google Assistant retınde tört jyldan astam uaqyt jūmys ıstep kelemın. Ol tabiği tıldı tüsınu (NLU) arqyly söileudı tanityn jäne ärtürlı tapsyrmalardy oryndaityn jeke dauystyq kömekşı. Smart üidı basqarudan, oiyn oinaudan bastap muzyka, kez kelgen naqty sūraqtarğa jauap beru, SMS jıberu, elektrondyq poştany tekseru nemese ūiqydan oitu üşın sağatty qūru, aua-raiy, jol qozğalysy, sport nemese valuta bağamdary turaly soñğy aqparatty beru.

Bız qazır önımnıñ ışkı infraqūrylymymen belsendı jūmys ıstep jatyrmyz: men tehnikalyq jetekşımın jäne bağdarlamalyq jasaqtama äzırleuşılerınıñ şağyn tobyn basqaramyn jäne jalpy jobadağy tehnikalyq jūmystardyñ sapasyna jauaptymyn. Men sondai-aq osy önımnıñ arhitekturasyn, dizainyn jasauğa jäne tehnologiilar men äzırleu qūraldaryn tañdauğa qatysamyn. Men jas mamandardyñ jūmysyn üilestıremın, mysaly, kodty qalai jaqsy jazu kerek jäne būl jüie qalai jūmys ısteitını turaly keñestermen bölısemın. Basty maqsat – ortaq önımımızdıñ örkendeuı.

Kompaniinyñ eñbek naryğyndağy bäsekege qabılettılıgınıñ kıltı- küştı korporativtık mädeniet. Microsoft jäne Google kompaniilaryndağy qandai ūiymdyq maqsattardy atap öter edıñız?

Amerikandyq IT sektory korporativtık mädeniettıñ jalpyğa ūqsas prinsipterın ūstanady. Mysaly, top-menedjmenttıñ qarapaiymdylyğy bırden baiqalady, mysalğa jas mamandar basşylyqpen tıkelei bailanysyp, olarmen kez kelgen käsıbi mäselelerdı talqylai alady. Menıñ oiymşa, būl jañadan bastağan mamandardy damytu üşın eñ jaqsy resurstardyñ bırı.

Sondai-aq alpauyt kompaniilardyñ öz qyzmetkerlerıne jasap jatqan qolaily jūmys jağdailaryn atap ötkım keledı. Qyzmetkerlerge tegın tamaq, şaştaraz qyzmetı, kır juu, sapaly medisinalyq qyzmet, sport zaldary, basseinder, tıptı massaj jasaudyñ özı oilastyrylğan. Iğni, keñse ışınde jaqsy uaqyt ötkızuge jäne nätijelı ıs-äreket jasauğa barlyq jağdai jasalğan, sondyqtan qyzmetkerler jūmys ornynan tezırek qaşuğa tyryspaidy.

Mansaptyq ösu turaly aitatyn bolsam, mağan būl prosestıñ barmaq basty, köz qystynyñ joqtyğy jäne aşyq bolğany ūnaidy. Iğni naqtyraq aitsam, käsıbi ösudıñ belgılı deñgeilerı bar jäne joğarylatu üşın oryndalatyn belgılı bır lauazym üşın naqty kriteriilerdıñ boluy mañyzdy.

Sonymen qatar qyzmetkerler turaly barlyq aqparatty reiting türınde jinaityn jeke departament bar, būl tek mansaptyq ösuge ğana emes, sonymen qatar negızgı jalaqyğa bonustarğa da äser etedı. Aitpaqşy, bonustardyñ bır bölıgı Google aksiisy bolyp esepteledı, söitıp sız özıñız jūmys ısteitın korporasiinyñ aksionerı bolasyz, säikesınşe sızdıñ kompaniiñyz örkendep, dividendter alu üşın qosymşa motivasii alasyz.

Özderıñız bıletındei, Google äleumettık bağyttağy korporasii jäne qaiyrymdylyq taqyrybyna erekşe köñıl böledı. Ärbır qyzmetker jylyna bır ret 400 dollar kölemınde syiaqy alady, ol qatañ türde qaiyrymdylyq maqsattarğa jūmsalady, mysaly bız osynda jūmys ısteitın qazaqstandyqtar, būl qarajatty qazaqstandyq qorlarğa arnaiy jıberemız. Aita ketu kerek, Google köbınese qaiyrymdylyq somasyn ekı ese arttyrady jäne menıñ oiymşa, ğalamdyq aspektıde ülken äleumettık missiiny oryndaidy.

Erkın jūmys kestesın tudyratyn jalpy senım taqyrybyna da toqtalğym keledı, mūnda eñ bastysy nätije körsetu. Sondai-aq, mysaly qyzmetkerlerge jūmysqa qajettı gadjetter aluğa şekteu joq, būl jūmys beruşınıñ senımın köruge bolady.

Ekspattar üşın qyzmette joğarlau qiynyraq, būl mif pe älde şyndyq pa?

Menıñ oiymşa būl şyndyq. Men jaña bırazda būl jerde mansaptyq ösu prosesı öte aşyq ekenın aitqanymmen, ärtürlı mentalitet pen ūiymdastyru älsızdıgınen ekspattardyñ top-menedjmentke enuı qiynyraq. Qalai bolğanda da, käsıbi bailanystar kez kelgen ortada mañyzdy, sondyqtan ekspattardyñ mansaptyq ösuı bırşama baiulaidy. Microsoft pen Google basşylarynyñ  köbı Ündıstannan kelgen immigranttar ekenı normadan görı erekşelık boluy mümkın.

2022 jyly Qazaqstan Prezidentı şetelde tūratyn jäne jetekşı tehnologiilyq kompaniilarda jūmys ısteitın 400 qazaqstandyqty bırıktıretın Digital Nomads IT qoğamdastyğynyñ ökılderımen kezdestı. Qasym-Jomart Toqaev ädılettı Qazaqstandy qūruğa talantty jastar üşın jaña mümkındıkter aşatynyn aitty. Jaqyn arada Qazaqstanğa oraludy josparlap otyrsyz ba?

Ärine, men elıme qaityp oralğym keledı, barlyq jinaqtalğan täjıribenı qoldanyp, elımızdıñ damuyna üles qosqym keledı.  Bälkım, Qazaqstannyñ älemdık IT arenada tanyluyn arttyratyn öz önımımdı nemese qyzmetımdı jasaimyn dep ümıttenemın. Sonymen qatar, men Qazaqstanda Google siiqty tälımgerlık jüiesın engızudı josparlap otyrmyn.

Mysaly, jas mamandar täjıribelı qyzmetkerlerdıñ ışınen bılımımen bölısıp, olarğa bağyt-bağdar beretın bıreuın tañdai alady. Būl prosess resmi türde mälımetter bazasynda tırkelgen jäne qyzmetkerlerdıñ reitingıne de äser etedı, öitkenı kez kelgen uaqytta adami kapital kez kelgen käsıporynnyñ üilesımdı damuynyñ negızı.

Jadi Turgumbaeva 

Audarğan Qazalem