Regbiden Qazaqstan ūlttyq qūramasy Şri-Lankada ötetın Azii chempionatynyñ turnirınde Qatar qūramasymen kezdesedı. Būl joly ūlttyq qūramanyñ namysyn qorğaityn oiynşylar qatarynda Germaniinyñ Geidelburg qalasynda tuyp-ösken, 18 jasynda Türkii ūlttyq komandasyna şaqyrylğan qazaq – Äli Bökeihan Sürer bar ekenın quanyşpen habarlağymyz keledı. Jaqynda ğana ol Türkiinyñ ūlttyq qūramasynan Qazaqstan ūlttyq qūramasyna auysqan bolatyn.
Oiyn aldynda Äli Bökeihanğa habarlasyp, ūlttyq qūrama sapyndağy alğaşqy oiynyna sättılık tılep, äñgımege tartyp körgen edık.
Qazaqstannyñ namysyn qorğau, ūlttyq qūramanyñ bır bölşegı bolu – ülken märtebe dep ūğatynyn aitqan Äli Bökeihan osynau qūndylyqtardy jastaiynan köñılıne berık ornyqtyrğan eken.
– Regbiden Qazaqstan ūlttyq qūramasyna auysuğa ne türtkı boldy? Ötkenge säl şegınıs jasar bolsam, bala kezden bastalğan regbige degen äuestıgım menı Germaniinyñ jastar qūramasynyñ müşesı atanuğa deiın jeteledı. 18-ge tolğan soñ Türkiinyñ erler qūramasynyñ sapyna qosyluğa bel budym. Men üşın Türkiinyñ namysyn qorğau öte ülken märtebe boldy. Sebebı būl – menıñ äke-şeşemnıñ tuğan jerı, ata-äjemdı jatyrqamai, jatsynbai qabyldağan el. Mıne, sondyqtan da jüregımnıñ tüpkırınde Türkiinyñ ūlttyq qūramasynyñ aldynda ötelmegen qaryzym nemese qandai da bır jauapkerşılıgım bar sekıldı sezındım. Osyndai qadam jasağanyma, qolymnan kelgenıne quanamyn. Al endı sol tüp-tamyrdy ızdeu joly menı Germaniidan – Türkiiğa, Türkiidan – ata-babamnyñ jerı, tüpkı Otanym – Qazaqstanğa jetelep äkeldı, – deidı ol.

Äli Bökeihan Qazaqstan qūramasyna auysudağy basty maqsaty – eldegı regbidıñ örkendeuıne üles qosu ekenın aitady. Ony sözınşe, osynyñ özı – oğan bağa jetpes motivasii.
– Öz elıñnıñ, öz jerıñnıñ, otbasyñnyñ atynan şyğyp, öz tarihyñdy därıpteu qūrmetıne ie bolu – men üşın orny bölek qūrmet, asyl maqsat. Men Qazaqstannan jyraqta östım, alysta bolsam da, ūqsastyq pen säikestıktı, bır jaqyndyqty sezetınmın. Iğni, tağy da perzenttık boryşym dep sanaimyn. Komandağa kömekteskım keledı, regbige kömekteskım keledı jäne sol üşın de men ainyp qalmaimyn, qolymnan kelgenşe üles qosamyn. Osynyñ özı – mağan ülken motivasii, basqa eşteñe de qajet emes.

Germaniidan Qazaqstanğa kelu ülken qadam bolğanyn aitqan ol kündelıktı ömırde, jūmys barysynda kedergı keltıretın dünieler de joq emes ekenın jetkızdı. Degenmen, mümkındık tusa, tüpkılıktı köşıp keluge de ket ärı emes.
– İä, būl – menıñ tarihi Otanym jäne men osynau ğajaiyp eldı, halyqty, tūmsa tabiğatyn jan-jüregımmen jaqsy köremın. Degenmen, Germaniidan Qazaqstanğa kelu ülken qadam boldy, bır älemnen ekınşı bır älemge ötken siiqtymyn. Negızınen qarsylyğym joq, äitse de, tıl jağynan aiq-qolym säl matalyp tūr deuge bolady. Mūnda jūmystyñ basym köpşılıgı orys tılınde jüredı, al Germaniida tuyp-ösken qazaqtar orys tılın bılmeidı, osy jağy säl qiyndyq tudyryp tūr. Eger mümkındık tusa, bolaşaqta tüpkılıktı köşuım äbden mümkın. Bıraq menıñ qazırgı jūmysym mağan jyl saiyn Qazaqstanda bır ai qaşyqtan jūmys ısteuge rūqsat berıp otyr. Sondyqtan, jalpy nietım bar dep aita alamyn, – dedı ol ağynan jarylyp.

Äli Bökeihan Qazaqstandağy regbidıñ damu äleuetı zor dep esepteidı. Balalar qūramasynyñ da baby jaqsy ekenın baiqağan. «Jauyngerlık – bızdıñ qanymyzda bar» deidı ol. Sonymen qatar, jalpy osy sport türın damytu üşın jasaluy kerek qadamdarğa da toqtalyp öttı.
– Qazaqstandağy regbi sportynyñ äleuetı jaqsy dep aita alamyn. Äielder qūramasy öte jaqsy, eñbekqor, äleuetı zor, oiynşylary myqty, jattyqtyruşylary bılıktı, ūiymşyl, menedjerlerı jaqsy ekenın baiqauğa bolady. Erler qūramasy da, menıñ oiymşa, öte jaqsy şynyqqan, baby jaqsy. Kün saiyn jattyğady. Baiqağanymdai, olardy Regbi federasiisy da qoldaidy. Sondyqtan, menıñ oiymşa, qūramanyñ äleuetın köteru üşın köbırek jarys, köbırek oiyn ötkızu kerek, Jalpy alğanda, Qazaqstanda nemese odan tys jerlerde köbırek oiyn ötkızgen jön. Būl ony ärı qarai jas ūrpaqqa, balalarğa üiretu üşın kerek. Sonymen qatar, balalar regbiı jaqsy damyp jatqanyn aita ketu kerek. Bız batyrlardyñ ūrpağy bolğandyqtan, kürseskendı jaqsy köremız, būl bızdıñ qanymyzda bar. Küres, boks jäne basqa da sport türınen osyny baiqauğa bolady. Sondyqtan, menıñ oiymşa, būl – regbige de qajet jaqsy qasiet. Öitkenı fizikalyq tūrğydan myqty jäne sergek bolu kerek, sonymen qatar, aqyl da qajet. Menıñ oiymşa, qazaq halqy osynyñ barlyğyn öte jaqsy üilestıre alady. Iğni, bızdıñ äleuetımız zor, bıraq sony tolyq paidalanyp, köpşılıkke tanyta bılıuımız kerek. Sondyqtan, joğary deñgeide turnirler ötkızılıp tūrsa, öte keremet bolar edı. Būl oiynşylarymyzdyñ jıgerın janyp, qanat bıtıretını sözsız. Sondyqtan, qūrama qajyrly eñbegın jalğastyra berse, bolaşaqta biık şyñdardy bağyndyratynyna bek senımdımın, – dep sözın tüiındedı Äli Bökeihan.
Ūlttyq qūramağa jäne tarihi Otanynyñ atynan tūñğyş ret älemdık deñgeide öner körsetkelı otyrğan oğan sättılık tılep, oilağany oryndalyp, ısı oñğa bassyn deimız.
Dılda UÄLİBEK